Australiese makreel (Blou makreel, Slymige makreel, Tinker-makreel)

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) is 'n middelgroot, snelle visspesie wat tot die familie Scombridae behoort en voorkom in die suidelike deel van die Indiese Oseaan en die suidooste van die Stille Oseaan. Dit word ook bekend as blou makreel, slymige makreel of tinker-makreel, name wat verwys na sy skitterende blou-griekkleurige rug en glansige vel. Die vis het 'n lang, afgeplakte liggaam met 'n sterk, gespierde vinnigheid vir swemwerk, en is 'n belangrike spesie in die mariene voedselketting. Die soort is goed aangepas aan open-ocean lewe en is bekend om sy groot, groepsgewyse bewegings tydens migrasie. Hoewel dit nie so groot is as sommige ander makreelsoorte soos die goudmakreel (Scomber japonicus), is dit steeds 'n gewilde vis in beide kommersiële en ontspanningshengelpraktyke langs die kusstreke van Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland. Die Australiese makreel is nie bedreig nie en word beskou as 'n duurzaam visbestand, maar verhoogde vangstdruk kan die toekoms van sekere populasies beïnvloed.

Die wetenskaplike naam Scomber australasicus is saamgestel uit twee dele: Scomber, wat uit die Griekse taal afkomstig is en "makreel" beteken, en australasicus, wat verwys na die geografiese area van Australië en die Australeisie, wat 'n gebied insluit wat die suidweste van die Indiese Oseaan, die suide van die Stille Oseaan en die oostelike kus van Australië insluit. Hierdie benaming dui daarop dat die spesie oorspronklik in hierdie subregion van die suidelike hemisfeer gevind is. Die soort is eerste wetenskaplik beskryf deur die Duitse natuurwetenskapper Johann Friedrich Gmelin in 1789, wat die vis onder die naam Scomber australasicus plaas het in die heruitgawe van Carl Linnaeus se Systema Naturae. Die naam "australasicus" was gekies op grond van die geografiese verspreiding wat toenemend gedokumenteer is deur seevaarders en bioloë uit die 18de eeu. In die Afrikaanse visgeregtigde literatuur word die spesie dikwels genoem as "blou makreel" weens die karakteristieke blougriekkleurige rug, terwyl "slymige makreel" verwys na die gladde, slymige vel wat die vis laat lyk asof dit blink. "Tinker-makreel" is 'n volksnaam wat meer algemeen in Suid-Afrika gebruik word en dalk afkomstig is van die klein, vinnige bewegings wat die vis maak wanneer dit in groepe swem – soos 'n tinker wat heen en weer beweeg. Die etimologie van die naam belig die wetenskaplike herkenning van die spesie in die konteks van koloniale ekspedisies en eksplorasie van die suidelike oseane.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) het 'n lang, afgeplakte liggaam wat perfek aangepas is vir snelle swemwerk in die oseaan. Die lankste lengte wat waargeneem is, is ongeveer 70 cm, met 'n gemiddelde lengte van 40 tot 50 cm en 'n gemiddelde massa van 2 tot 3 kg. Die rug is donkerblou of swart-blou, terwyl die buik helder wit is, met 'n kenmerkende glans wat die vis in die sonnetjie laat skitter. Die kop is spits en die mond is groot met skerp tande, wat die vis toelaat om klein visse en krabben te vang. Die voorvinnen is lang en smal, en die agtervinnen is klein en op 'n hoek gerigte posisie. Die pectorale vinnen is relatief kort, wat die vis help om stabiel te bly in die water. Die stertvin is dubbelgevou en sterk, wat 'n hoë swemtempo moontlik maak. Die vel is glad en gepantser met 'n dun laag slym, wat die vis beskerm teen parasiete en infeksies. Die oë is groot en sit hoog op die kop, wat 'n brede sigvlak bied vir die waarneem van beweging in die water. Die dorsale vin begin net agter die kop en strek tot by die stert, terwyl die anale vin simmetries teenoor die dorsale vin lê. Die huidskale is klein en vlekkeloos, wat die vis 'n glansige, metaalagtige uiterlike gee. Die kleurverskynsel verander dikwels afhanklik van die lig- en diepteomstandighede; in die oppervlakwater is die bloukleur sterker, terwyl die vis in die dieper waters meer grau of donker kan lyk. Die visspys is sterk en die ribbelyne is duidelik sigbaar, wat 'n kenmerk is van die Scombridae-familie. Die spesie het geen ingewikkelde kamme of verdere vinnige strukture wat anders is van ander makreelse, wat dui op 'n eenvoudige, doeltreffende bouplan vir die open-ocean omgewing.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) het 'n uitgebreide verspreiding in die suidelike deel van die Indiese Oseaan en die suidooste van die Stille Oseaan. Haar natuurlike woongebied strek vanaf die kus van Suid-Afrika, oor die kus van Madagaskar, tot in die ooste van Australië, insluitend die Noorde van Western Australia, die Kust van Queensland en die noordooste van New South Wales. In Nieu-Seeland word die spesie ook vaak gevind, veral langs die noord- en ooskus van die Eiland. Die spesie is ook regdeur die subtropiese en warm temperate water van die Indiese Oseaan vanaf die 20°S tot 35°S breedtegraad aangetref. In die Stille Oseaan versprei dit vanaf die kus van Papoea-Nieu-Guinee tot die kus van die Filippyne en die tropiese deel van die ooste van Australië. Geografiese studie toon dat die spesie nie die tropiese gebiede van die Indiese Oseaan binnekom nie, maar eerder in die koeler water van die suidelike grens van die subtropiese zone leef. Die verspreiding is sterk gekoppel aan die oseaniese strome, veral die Agulhas-stroom langs die Suid-Afrikaanse kus, wat die vis na die ooste dra, en die Leeuwerikstroom langs die Australiese kus, wat die spesie na die noorde voer. Die spesie vertoon migrasiepatrone wat verband hou met die seisoenale temperatuurveranderinge en voedselbeskikbaarheid. Die verspreiding is dus nie konstant nie, maar wissel per jaar en seisoen, met die grootste densiteit in die wintermaande wanneer die water koeler is. Verdere studies dui daarop dat die spesie in die suidelike deel van die Stille Oseaan 'n klein, geïsoleerde populasie kan hê wat nie met die Australiese groep interbreed nie.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) leef hoofsaaklik in die offshoore, open-ocean habitats van die suidelike Indiese en Stille Oseane. Dit is 'n pelagiese spesie wat meestal in die oppervlak- en middelwaterlae van 0 tot 100 meter diepte voorkom, alhoewel dit ook in die dieper water tot 200 meter gevind kan word, veral tydens winter of wanneer voedsel skaars is. Die vis hou nie aan die kus vas nie, maar beweeg in groepe (school) ver van die kus af, waar die water helder en ryk aan voeding is. Die ideale habitat is gekenmerk deur goeie oseaniese strome, stabiele temperatuur en hoë zuurstofinhoud. Die spesie is baie gevoelig vir temperatuurveranderinge en verkies water wat tussen 18°C en 24°C is. Tydens die wintermaande, wanneer die water koeler word, kan die vis na die noorde trek, terwyl dit in die somer terugkeer na die suidelike dele van sy verspreiding. Die spesie word dikwels gevind in gebiede met 'n hoë produktiwiteit, soos die rand van die kontinentale plankton, waar die water optimaal is vir die groei van klein visse en krabben wat die makreel eet. In die oseane rondom Australië en Suid-Afrika word die vis dikwels in die omgewing van kusteblokke en oseaniese eilande gevind, waar die waterbeweging die voedsel versprei. Die spesie vermied die bruinwater, sleutelwater of geïnduseerde troebelheid wat vanaf die kus afkomstig is. Buite die reproduktiewe seisoen is die vis baie mobiel en kan hy 'n afstand van honderde kilometers in 'n paar dae afleg. Die habitat is ook sterk afhanklik van die aanwesigheid van ander pelagiese visse, want die makreel funksioneer as 'n predator in die voedselketting en is self 'n prooi vir groter visse, walvisse en vogels.

Die bevolking van Scomber australasicus word tans as stabiel en nie bedreig beskou deur die Internasionale Unie vir Behoud van Natuur (IUCN). Die spesie is nie op die Rode lys van bedreigde soorte genoem nie, en word ingedeel onder die kategorie "Niet bedreig" (Least Concern). Dit is gebaseer op langtermynwaarnemings, vangstdata uit kommersiële visserye en observasies van populasiemigrasie in die suidelike Indiese en Stille Oseane. Die populasie is groot en versprei oor 'n uitgebreide geografiese gebied, wat die spesie bestand maak teen lokale uitsterwing. In Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland is die vangste van die spesie deur die jare redelik stabiel, met geen aanduiding van 'n daling in die aantal visse nie. Die vissery in die gebied van die Agulhas-stroom, waar die spesie dikwels gevange word, is nie oorgeweldig nie, en die vangstmethode word gewoonlik met 'n beheerde vangstvolume uitgevoer. Die spesie het 'n hoë voortplantingssnelheid en jonge visse bereik vroeg volwassenheid, wat die bevolking help om te herstel nadat dit verlaag is. Denk daarop dat die spesie nie onder druk van overbevissing staan nie, maar dat die toekoms afhanklik is van die voortsetting van duurzame visserypraktyke. Enkele lokasies, soos in die noorde van Australië, kan klein populasiefluktuate wat veroorsaak word deur klimaatverandering of oseaniese stromeveranderinge, maar daar is geen bewyse van 'n algemene daling nie. Die IUCN raadpleeg gereeld data uit visseryverslaglegging, wetenskaplike navorsing en monitoringprogramme om die status van die spesie te bepaal.

Die voortplanting van Scomber australasicus vind meestal in die winter- en vroeg-sommermaande plaats, wat wissel afhanklik van die geografiese gebied. In die suidelike deel van die Indiese Oseaan is die reproduktiewe periode tussen Junie en September, terwyl in die Australiese gebied die peak-seisoen tussen Mei en August val. Die spesie is ovipar, wat beteken dat vroue eiers vorm wat buite die liggaam bevrug word. Vroue kan tot 100 000 eiers per seisoen produkeer, afhangende van hul grootte en ouderdom. Die eiers is klein, yl en drijf op die oppervlak van die water, waar hulle blootgestel is aan sonlig en oseaniese strome. Die ontwikkeling van die eier tot jong vis neem ongeveer 3 tot 5 dae, afhanklik van die watertemperatuur. Die larval fase is kritiek, want die jong visse is baie kwetsbaar vir predatoren en voedseltekort. Tussen die 10 en 15 dae is die jong visse reeds in staat om klein plankton en krabbetjies te eet. Die jong makreel groei vinnig en bereik 'n lengte van 10 cm binne die eerste maand. Na ongeveer 6 maande is die vis nog nie volwasse nie, maar kan reeds in groepe aangesluit word. Volwassenheid word gewoonlik bereik op 'n leeftyd van 2 tot 3 jaar, afhanklik van die omgewing en voedselbeskikbaarheid. Die gemiddelde lewensduur van die spesie is 6 tot 8 jaar, alhoewel sommige individue tot 10 jaar kan lewe. Die voortplanting is geassosieer met die aanwesigheid van warm oseaniese strome en die aanwesigheid van voedsel in die oppervlakwater. Die spesie is 'n belangrike deel van die mariene voedselketting, want die jong visse is 'n bron van voeding vir groter visse, vogels en walvisse.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) is 'n aktiewe carnivore wat primêr op klein visse, krabben, kreeftjies, kwalen en ander klein invertebrate jaag. Die voeding word dikwels in die oppervlakwater gevind, waar die vis in groepe (schools) swem en voedsel opspoor deur sensoriese waarneming en beweging. Die voedselkies sluit in klein visse soos sardines, anchovies, en ander makreelsoorte, asook kruisvisse en plakatvisse. Die spesie gebruik ook die beweging van die water en die lig om te identifiseer waar voedsel is, en kan die visse in 'n groep in 'n klein ruimte samendruk om dit makliker te vang. Die voeding is sterk afhanklik van die seisoen en die oseaniese strome; tydens die winter, wanneer die water koeler is, is die voedsel beskikbaarheid groter in die oppervlakwater. Die spesie het 'n hoog metabolisme en moet gereeld voedsel eet om energie te hou. Studies toon dat die vis dageliks tussen 3% en 5% van sy massa aan voedsel kan verbruik. Die voedselkeuse is ook afhanklik van die leeftyd: jong visse eet meer klein invertebrate, terwyl volwasse visse groter visse vang. Die spesie is nie 'n filtervoeder nie, maar gebruik 'n aktiewe jagstrategie waarby dit in 'n groep beweeg en die prooi opspoor deur beweging en lig. Die voeding speel 'n sentrale rol in die ekologiese balans van die oseane, omdat die makreel 'n belangrike predator is wat die populasie van klein visse beheer. Die voedselketting is dus sterk gekoppel aan die aanwesigheid van die spesie, en 'n daling in die makreelpopulasie kan lei tot 'n toename in die aantal klein visse, wat die balans in die mariene ekosisteem kan versteur.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) is 'n sosiaal, groepsgewyse vis wat dikwels in groot skole van honderde tot duisende individue voorkom. Hierdie skole beweeg vinnig en koördineer hul bewegings om predatore te ontmoedig en voedsel effektief te vind. Die vis is 'n aktiewe swemmer en kan snelhede van tot 50 km/u bereik, wat die spesie een van die snellere visse in die open-ocean maak. Die gedrag is sterk geassosieer met die seisoenale migrasie, waar die vis in die winter na die noorde trek en in die somer terugkeer na die suidelike dele van sy verspreiding. Hierdie migrasie is gekoppel aan die beweging van oseaniese strome, voedselbeskikbaarheid en die temperatuur van die water. Die vis is ook gevoelig vir lig en kan beweeg in 'n manier wat die lig reflekteer, wat die skool 'n glansende, bewegende massas skep wat moeilik is om te verskaf. Die spesie is 'n dominante predator in die oppervlakwater en gebruik sy snelheid en groepsgewyse gedrag om klein visse en invertebrate te vang. Die vis is ook bekend om sy vluggedrag wanneer dit gevaar ervaar, waar dit vinnig in 'n horisontale rigting beweeg om die voorsprong te kry. Die spesie is nie aggressief teenoor mense nie, maar kan in die wildtjie paniekreaksies toon wanneer dit gevang word. Die gedrag is ook sterk afhanklik van die leeftyd: jong visse is meer gevoelig vir predatore en hou naby die oppervlak, terwyl volwasse visse in die dieper water beweeg. Die spesie is nie 'n landelike of kusgewyse vis nie, maar bly in die offshoore, waar die water helder en ryk aan voedsel is.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) is 'n belangrike spesie in sowel kommersiële as ontspanningshengelpraktyke langs die kus van Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland. In kommersiële visserye word die spesie meestal gevang met trellisnette, seilnette en kastrolnette, veral in die gebiede rondom die Agulhas-stroom en die kus van Queensland. Die vangste word dikwels verkoop in verskeie vorme, insluitend vars, gekonserveer, gestoom of in driedaagse vorm. In Suid-Afrika word die vis dikwels in die mark gebring as 'n alternatief vir die meer bekende goudmakreel. Die vissery is gewoonlik in die wintermaande aktief, wanneer die vis in groepe nader die kus beweeg. In Australië is die vissery minder intensief, maar word die vis wel gevang in die noordooste van die land, veral in die gebiede rondom Port Macquarie en Coffs Harbour. Die spesie is ook 'n gewilde doelwit vir ontspanningshengel, veral in die noorde van Suid-Afrika en langs die kus van Nieu-Seeland. Hengelaars gebruik dikwels klein visspikkies, stroop en rotters om die vis te lok, en die beste tye is vroegoggend of laat in die aand wanneer die vis aktief is. Die vis is nie 'n groot vis nie, maar is bekend om sy vinnige slag en veer, wat die ervaring vir hengelaars spannend maak. Die vissery is gewoonlik onder beheer van plaaslike wetgewing, wat die aantal visse wat gevang mag word, beperk. In Suid-Afrika is daar 'n maksimum van 20 visse per persoon per dag, en in Australië is daar vergunningvereistes vir die vangst van makreel in sekere gebiede. Die praktyk is dus duurzaam en nie oorbevissing nie.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) het belangrike handels- en wetenskaplike waarde in die suidelike oseane. In die handel word die vis verkoop as 'n basisproduk vir viskommerse, viskonserven en visproduk, met spesifieke markte in Suid-Afrika, Australië, Nieu-Seeland en die Verenigde State. Die vis is 'n goedkoop alternatief vir ander makreelsoorte en word dikwels gebruik in die vervaardiging van vispastei, visworst, en in voedingprodusente. Die handel is georganiseer deur plaaslike visserybedrywe en internasionale netwerke, wat die produk na Europa, Azië en die Midden-Ooste vervoer. Die wetenskaplike waarde van die spesie is groot, aangesien dit 'n modelvoorwerp is vir die bestudering van pelagiese voedselkettings, migrasiepatrone en die invloed van klimaatverandering op oseaniese ecosysteme. Navorsers gebruik die spesie om die effekte van oseaniese strome, temperatuurveranderinge en voedselbeskikbaarheid te bestudeer. Die spesie is ook belangrik vir die bestudering van visbiologie, voortplanting en groeikinetika. Wetenskaplike institusies soos die Council for Scientific and Industrial Research (CSIR) in Suid-Afrika en die Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO) in Australië het langtermynprojekte op die spesie uitgevoer. Daar is ook interuniversitêre samewerking tussen universiteite in Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland om die spesie te monitor. Die data wat versamel word, word gebruik om beleid te bepaal, visserypraktyke te verbeter en die duurzaamheid van visbestande te waarborg. Die spesie is dus nie net 'n ekonomiese bron nie, maar ook 'n fundamentele onderdeel van mariene wetenskap.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) speel 'n kernrol in die mariene ekosisteem van die suidelike Indiese en Stille Oseane. As 'n medium groot predator, funksioneer die spesie as 'n belangrike regulering van klein vispopulasies, wat die balans in die voedselketting behou. Die vis is ook 'n prooi vir groter predators soos die goudmakreel, haai, walvisse en seabirds, wat die spesie in die ekologiese web integreer. Die aanwesigheid van die spesie is 'n indikator vir die gesondheid van die oseaniese omgewing, aangesien dit gevoelig is vir veranderinge in waterkwaliteit, temperatuur en voedselbeskikbaarheid. Die bewaring van die spesie is dus essentieel vir die voortbestaan van die hele mariene ekosisteem. Hoewel die spesie nie bedreig is nie, is daar 'n noodsaaklikheid om duurzame visserypraktyke te bevorder en oseaniese gebiede te beskerm. In Suid-Afrika en Australië is daar reeds beskermde areas ingestel waar vissery beperk is, en daar is oorweging om 'n netwerk van marine beskermde areale (MPAs) uit te brei. Die bewaring is ook gekoppel aan die monitering van migrasiepatrone, vangstdata en wetenskaplike navorsing. Die IUCN en ander organisasies roep op tot die voortsetting van die monitoringprogramme en die versterking van wetgewing wat die vissery beheer. Die spesie is dus 'n belangrike doelwit vir bewaring, aangesien 'n daling in die populasie negatiewe gevolge kan hê vir die hele mariene omgewing.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) het 'n langgeskiedenis in die kulturele en ekonomiese lewe van die mense langs die suidelike kus van Afrika, Australië en Nieu-Seeland. Lang voor die komst van Europese kolonialiste was die vis 'n belangrike bron van voedsel vir die plaaslike gemeenskappe. In Suid-Afrika het die Xhosa- en Zulu-gemeenskappe die vis gebruik as 'n voedselbron, veral in die wintermaande wanneer die vis in groepe nader die kus beweeg. Die vis is ook in tradisionele kuns en mytologie verwerk, waar dit as 'n simbool van vrugbaarheid en beweging voorkom. In Australië het die Aborigine-gemeenskappe die vis gevang met nette en spiese, en dit is 'n deel van die tradisionele voedselpraktyke in die Noorde van die land. Die spesie is ook 'n deel van die visuele kunst in die kultuur van die Torres Strait-eilanders, waar die vis in kuns en dans voorkom. In die 19de eeu het die vis begin om 'n belangrike kommersiële produk te word toe koloniale visserybedrywe in die gebiede rondom die Agulhas-stroom en die kus van Queensland begin het. Die spesie het sedertdien 'n prominente plek in die visindustrie van die suidelike oseane ingenome. In moderne tyd is die vis ook 'n simbool van duurzaamheid en natuurlike rijkdom in kulturele uitstellings en ekologiese kampanjes.

Mense het 'n diep en wisselvallige verhouding met die Australiese makreel (Scomber australasicus). Vir die plaaslike gemeenskappe langs die kus van Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland is die vis 'n belangrike bron van voedsel, werk en kultuur. In Suid-Afrika word die vis dikwels gevang deur plaaslike hengelaars en vissers, wat die vis verkoop in plaaslike markte of gebruik vir huisgebruik. Die vissery is ook 'n belangrike bronne van inkomste vir kleinbedryfsmense in die noorde van die land. In Australië is die spesie 'n gewilde doelwit vir ontspanningshengelaars, wat die vis gebruik om 'n verbinding met die natuur te vestig. Die vis is ook 'n onderdeel van die sportvissery, waar die spesie 'n uitdagende prooi is weens sy vinnige slag en veer. In Nieu-Seeland is die vis 'n deel van die tradisionele vispraktyke van die Maori-gemeenskappe, wat die vis gebruik in rituele en feeste. Die spesie is ook 'n onderwerp van wetenskaplike navorsing, waar mense uit verskillende lande saamwerk om die spesie te bestudeer en te beskerm. Die verhouding tussen mense en die spesie is dus nie alleen ekonomies nie, maar ook kultureel, wetenskaplik en emosioneel.

Die Australiese makreel (Scomber australasicus) het 'n aantal ongewone eienskappe wat dit uitset van ander makreelsoorte maak. Een van die mees opvallende is dat die spesie 'n hoë tempo van groei het – jong visse kan 10 cm in die eerste maand bereik. Die spesie is ook bekend om sy hoë vluchtvermoë, wat die vis toelaat om vinnig te swem en te vlug wanneer dit bedreig word. 'n Ander ongewone feit is dat die vis 'n sterk geheue het en kan herken watter vissers of nette gevaarlike is, wat die vangst in die toekoms bemoeilik. Die spesie is ook 'n belangrike spesie in die oseaniese koolstofkikloop, aangesien dit groot hoeveelhede koolstof in die dieper water vervoer wanneer dit sterf en sak. Daar is ook 'n unieke geluid wat die vis kan maak – 'n soort tik-tik geluid wat deur trillings in die skelet veroorsaak word, wat gebruik word om kommunikeer in groepe. Die spesie is ook 'n belangrike prooi vir die orka, wat die vis in groepe jaag en dan in die oppervlakwater laat dryf. Laastens is die spesie 'n van die min makreelsoorte wat in die wintermaande in die suidelike deel van die Indiese Oseaan voorkom, wat dit 'n unieke spesie maak in die mariene ekosisteem.