Driestreep-ekster (Palmekster)

Die Driestreep-ekster, wetenskaplik bekend as Funambulus palmarum, is ‘n klein, aktiewe eekhoornspesie wat voorkom in suidelike en oostelike deel van Suid-Afrika, met spore in die Vrystaat, KwaZulu-Natal, Mpumalanga en die Noord-Kaap. Dit word herkenbaar aan sy drie opvallende donker strookte langs die rug, gevolg deur ‘n bont vlekkepatroon op die buik en swart stert. Hierdie spesie is gewoonlik in bosagtige gebiede, palmboomplantasies en menslike bewoonde areas aangetref, waar dit goed aangepas is aan lewe in verstedelikte omgewings. Die Driestreep-ekster is nie bedreig nie, maar is onderwerp aan wisselende menslike invloede soos habitatverlies en konkurrensie met ingevolge spesies. Dit is ‘n belangrike deel van die ekologiese balans in sy lewensruimtes, veral deur sy rol in zaadverspreiding en insekbestuur.

Die wetenskaplike naam Funambulus palmarum is afgelei uit Latyn: funambulus beteken “touwonder” of “danser op ‘n tou”, wat verwys na die elegante, versierde manier waarop hierdie eekhoorns beweeg – dikwels op smal takke of drade met groot vaardigheid. Die tweede deel, palmarum, kom van palma, wat “palm” beteken, en dui daarop dat hierdie spesie dikwels in palmboomgebiede voorkom. Die Afrikaanse naam “Driestreep-ekster” is ‘n direkte beskrywing van die spesie se kenmerkende fysieke kenmerk: drie donker vertikale strookte langs die rug, wat duidelik sichtbaar is teen die donkerbruin of grys agtergrond van die hare. Hierdie strookte is nie net esteties opvallend nie, maar funksioneel ook; hulle kan help met maskerade in skaduwee-gevulde omgewings of dien as visuele identifikasie tussen individue.

Die naam “ekster” is ‘n algemene term vir klein eekhoorns in Suid-Afrika, afgelei uit die Nederlandse “eekhoorn”, wat weer terugvloeit tot die middeleeuse Europese taalgebruik. In die loop van tyd het die term “ekster” in Afrikaans gespesialiseer om te verwys na klein, vlugtige eekhoorns wat dikwels in boomtoppe rondspring. Die gebruik van “Driestreep” as voorvoegsel is nie alleen ‘n fisiese karakterisering nie, maar ook ‘n kulturele interpretasie wat die spesie onderskei van ander eekhoorns soos die Swartekster (Funambulus pennatus) of die Grootpalmekster (Funambulus sublineatus).

Die oorsprong van die naam is dus ‘n mengsel van wetenskaplike nomenklatuur en alledaagse waarneming. Die Latynse naam is deur die 19de-eeuse bioloog John Edward Gray in 1837 geïntroduceer, toen hy die spesie formaliserend beskryf het op grond van kolleksies uit die KwaZulu-Natal-streek. Daar was geen volledige dokumentasie van die plek van ontdekking nie, maar die name wat by die voorbeelde gekoppel is, dui op die omgewing van die Natal-kus. Die naam palmarum is dus nie net ‘n verwysing na die plant wat die spesie bevind nie, maar ook ‘n herinnering aan die historiese klimatiese en botaniese omstandighede waarin die eerste specimens gevind is – namelijk in tropiese en subtropiese plantasies waar palmbole dominante strukture was.

Daar is ook 'n tikkie ironie in die naam, want hoewel die spesie dikwels in palmboomplantasies voorkom, is dit nie noodwendig ‘n natuurlike woongebied nie. Baie van die groei van hierdie eekhoorns is verbonden met menslike intervensie, soos die plantasie van oliepalm of datepalm vir landboudoeleindes. Die spesie het dus ‘n simbioot-verhouding met die menslike beheer van landskape ontwikkel. In sommige dorpsgemeenskappe in die Vrystaat word die Driestreep-ekster ook genoem as “drie-strookjie” of “drie-stryk”, wat die taalkundige aanpassing van die naam toon. Hierdie naamgebruik laat sien hoe die spesie nie net ‘n wetenskaplike entiteit is nie, maar ook ‘n deel van die gemeenskapsidentiteit en oorlevering is.

Die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) is ‘n klein, slank eekhoorns met ‘n gemiddelde liggaamslengte van 15 tot 20 cm, plus ‘n lang, dik stert wat nog ‘n 18 tot 25 cm kan bereik. Die totale lengte van die dier kan dus op tot 45 cm uitkom, met die stert dikwels meer as half die lichaamslengte beslaan. Die gewig varieer tussen 60 en 100 gram, wat dit in die kategorie van klein eekhoorns plaseer. Die meeste vroue is effens kleiner as mannetjies, wat ‘n klein mate van seksuele dimorfisme toon.

Die merkwaardigste kenmerk van hierdie spesie is die drie donker bruin of swart vertikale strookte wat langs die rug begin by die nek en tot aan die rugafsluiting strek. Hierdie strookte is dikwels breed en duidelik gesonder dan die sterkere, meer gebreide patrone wat in ander eekhoorns voorkom. Die strookte is dikwels geïsoleerd van die omtrent donkerbruin of grys agterliggaam, wat ‘n kontrasterende visuele effek skep. Die buik is wit of bleekgeel, met ‘n donker vlek bo die borstkas wat soms ‘n T-vormige figuur vorm. Die oë is groot, donker en uitgesproke, wat die dier ‘n waaksaam, helder uitdrukking gee. Die ore is relatief groot en geslote, met ‘n dun, donker rand, wat hulp bied in die opsnel van geluide in die omgewing.

Die hare is kort, glad en dig, met ‘n lyk soos glansende satyn. Die stert is dik, fluffig en het ‘n donker basis met ‘n swart punt, wat die dier help om balans te behou wanneer dit op smal takke of horisontale drade beweeg. Die poten is klein, maar krachtig, met kloue wat goed ontwikkel is vir klimming en grasping. Die voorpoten het vyf vingers, terwyl die agterpoten ‘n spesifieke anatoomiese aanpas van ‘n duim-afwending toon wat die handeling van knippen en manipulering van voedsel vergemaklik. Die vingers is gevoelig en sensitief, wat die dier in staat stel om klein vrugte, sade en insekte met groot presisie te hanter.

Die kleurvariasie is min, maar bestaan uit subtiel verskille in die donkerheid van die strookte en die intensiteit van die buikkleur. Sommige individue in die noordooste van KwaZulu-Natal toon ‘n liggere buik en ‘n meer rossy toning, terwyl ander in die Vrystaat ‘n donkerder, meer grys-bruin agterliggaam het. Hierdie variatie kan geassosieer word met lokale klimatiese faktore, soos vochtigheid, temperatuur en die soort vegetasie. Die oë is groot en uitgesproke, met ‘n ronde pup wat ‘n goeie visuele navigasie in halfdonker omgewings toelaat, wat belangrik is in die bome waar die dier hoofsaaklik lewe.

Die mond is klein, maar sterk, met geslypte snaws wat geskik is vir die kou van sade, vrugte en die ontginning van bloeisels. Die tandestructuur is tipies van ‘n omnivore eekhoorn: twee voorste snaws, vier voorstompies en ses molarite, wat alle gedissiplineer is vir die vertering van sowel plantaardige as dierlike voedsel. Die vlekkie aan die onderkant van die nek, wat dikwels ‘n donker plek is, kan ‘n sekere mate van individuele identifisering bied, veral in studiepopulasies. Die vel is dik en veerlig, met ‘n dun laag vet wat die dier beskerm teen koue en natheid, wat belangrik is in die koelere nagte van die wintermaande.

Funambulus palmarum is ‘n hoog aangepaste, klein eekhoornssoort wat ‘n komplekse biologiese profiel verteenwoordig, wat nie net sy fisiologiese aanpassings insluit nie, maar ook sy gedrags-, reproduktiewe en ekologiese strategieë. Die spesie is diurnal, wat beteken dat dit hoofsaaklik tydens die dag aktief is, met pieke van aktiwiteit vroegoggend en laatmiddag. Die rustperiodes kom meestal voor in die middag, wanneer die son hoog is en die temperatuur opklim. Tydens hierdie ure gaan die dier in ‘n rusposisie lê – dikwels in ‘n holte in ‘n boom, ‘n nest van blare of selfs in ‘n ou muurskraap – waar dit ‘n klein, warm plek vind om te slaap.

Een van die mees opvallende kenmerke van die spesie se biologie is sy hoog ontwikkelde motoriek en koördinasiemeganisme. Die Driestreep-ekster kan op ‘n eenmeter-dikke tak beweeg asof dit op ‘n tou stap, met ‘n balans wat amper onmenslik voel. Hierdie vaardigheid is die resultaat van ‘n kombinasie van fisiologiese aanpassings: ‘n lang, geweldig sterk stert wat as ‘n balansstaf funksioneer, kragtige agterpoten met verskuilde kloue wat in hout kan vasklem, en ‘n gevoelige huid op die pootplante wat kontak met die oppervlak voel. Die stert word nie net vir balans gebruik nie, maar ook vir ‘n taktiek van afleiding: wanneer die dier gevaar gevoel, kan dit die stert heen en weer beweeg om ‘n roofdier af te lei of ‘n verdere vrees te veroorsaak.

Die spesie is ook bekend vir sy hoog intelligente gedrag. Studies het getoon dat F. palmarum in staat is om moeilike probleme op te los wat verband hou met voedseltoegang, soos die openmaak van gesloten bakke of die gebruik van klein voorwerpe as gereedskap. In laboratoriumomstandighede het dieren ‘n onverwagte vermoë getoon om hul eie nest te bou, te verbeter en selfs ‘n gestruktureerde hierargie in groepjes te ontwikkel. Hulle kan ook ‘n brede reeks geluide uitbring, van hoogpiep fluitgeluide tot diep, gerommelde geluide wat gebruik word vir territoriale verdediging of waarskuwing.

Die metabolisme van die Driestreep-ekster is hoog, wat beteken dat dit veel energie nodig het om te oorleef. Om hierdie energiebehoeftes te dek, moet die dier baie voedsel eet – tussen 15 en 25% van sy liggaamsgewig per dag. Dit maak dit ‘n effektiewe predateur van klein insecte, maar ook ‘n belangrike verspreider van sade. Die spesie het ‘n unieke kombinasie van herbivorie en omnivorie: terwyl dit voornamelijk vrugte, sade en bloeisels eet, is dit ook ‘n aktiewe jager van insekte, spinnepopulasies, larwe en soms klein reptiele soos jong slange of kleintjies.

Die hormonale regulasie van die spesie is ook interessant. Hormone soos cortisol en melatonien speel ‘n sleutelrol in die ritmes van aktiwiteit, rust, en voortplanting. Byvoorbeeld, in die wintermaande neem die melatonienvlakke toe, wat ‘n gevoel van rust en verminderde aktiwiteit veroorsaak, wat ‘n soort semi-hibernasie kan wees, hoewel dit nie volledig is nie. In die somerdae is die kortdurende ligte periodes verleng, wat die produksie van serotonine en dopamien stimuleer, wat die dier aktiever en meer eksploratief maak.

Die immuniteit van die spesie is ook aandagspunt. F. palmarum is minder gevoelig vir sommige parasiete soos kruipwurm, maar kan wel last hê van tick-borne siektes soos typhus of rickettsiose, veral in gebiede met hoë insekdiversiteit. Die immuunstelsel is egter sterk, met ‘n hoog aantal wit bloedselle en antilichame wat in staat is om vinnig te reageer op infeksies. Hierdie eienskappe maak die spesie ‘n uitstekende model voor studies oor adaptiewe biologie en evolusionêre aanpassings in klein, aktiewe zoogdiers.

Verder is die spesie bekend vir sy hoogwaardige kommunikasie. Dit gebruik ‘n verskeidenheid geluide, chemiese signalering (via feromone), en lichaamstaal. Die geluide wissel van ‘n skerp, gepiep in gevaar tot ‘n sagte, trillende geluid wanneer dit met ‘n paar in ‘n nest is. Die chemiese signalering vind plaas via scent glands aan die voete en onder die staart, wat gebruik word om terreine te merk en om ‘n partner te lok. Lichaamstaal sluit in die posisie van die stert (gerig op of neer), oogbewegings, en die manier waarop die kop beweeg – ‘n duidelike teken van agterdog of gevaar.

Die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) is hoofsaaklik verspreid oor die suidelike en oostelike dele van Suid-Afrika, met ‘n primêre verspreiding in die provinsies van KwaZulu-Natal, Mpumalanga, die Vrystaat en die Noord-Kaap. Die spesie is ook in die grensgebied tussen die Vrystaat en die Oos-Kaap aangetref, met isolate in die berggebiede van die Drakensberge en die Blydeberg. In die noorde van KwaZulu-Natal, veral in die omgewing van Durban en Richards Bay, is die spesie algemeen, terwyl dit in die westelike dele van die provinsie minder algemeen is. In Mpumalanga versprei dit van die Kruger Nasionale Park tot die Hoër Veld, met spore in die Hoedemaker, Barberton en Nelspruit.

Die spesie word ook in die oostelike dele van die Vrystaat gevind, veral in die gebiede rondom Welkom, Bethlehem en Senekal, waar die klimaat subtropies en droog is, maar waar palmboomplantasies en rivierbosse die voornaamste habitat vorm. In die Noord-Kaap is die verspreiding beperk tot die oostelike randgebiede, soos die area rondom Kimberley, waar die klimaat droog is, maar die aanwesigheid van irrigasie en menslike bebouing die spesie toegelaat het om te vestig. In die ooste van die Kaapland is die spesie seldzaam, maar is daar verskeie dokumenteerde gevalle van verspreiding in die Garden Route en die Klein Karoo, veral in gebiede met groot oliepalm- of datepalmplantasies.

Die geografiese verspreiding van die Driestreep-ekster is sterk gekoppel aan die aanwesigheid van palmboorde, rivierbosse, bosrande en menslike beboude gebiede. Die spesie is nie beperk tot natuurlike omgewings nie, maar het ‘n uitstekende aanpasbaarheid getoon in tuine, parklands en landbouareas waar palmbole groei. In die laaste twintig jaar het die verspreiding uitgebrei as gevolg van die groei van oliepalmplantasies in die KwaZulu-Natal-provinsie, wat ‘n nuwe, stabiele habitat vir die spesie gebied. In sommige gevalle is die verspreiding ook geassosieer met die instelling van waterreservoirs en irrigasiekanale, wat die groei van bosagtige vegetasie bevorder.

Die spesie is nie aangetref in die West-Kaap of in die Karoo nie, waar die klimaat te droog en die vegetasie te arid is vir die spesie se behoeftes. Ook in die suidelike en westelike dele van Gauteng is die aanwesigheid beperk tot stadse tuine en parklands, waar die spesie geïntroduceer is of spontaan versprei het. In die Suid-Afrikaanse Kusstreep is die verspreiding verspreid, maar meestal beperk tot die kustgebiede tussen Port Elizabeth en East London, waar die klimaat warmer en vochtiger is.

Geografiese studie van die spesie toon dat die verspreiding nie eweredig is nie, maar ‘n patroon van konkurrensie en habitatfragmentasie wys. In gebiede met hoë biodiversiteit, soos die uitspringende deling van die Drakensberge, is die spesie meer verspreid, terwyl dit in gebiede met hoë menslike aktiwiteit, soos groot stedelike areas, seldzaam is, behalwe in grootskaalse parklands of tuine. Die verspreiding is dus ‘n resultaat van ‘n mengsel van natuurlike faktore (klimaat, vegetasie) en menslike invloede (landbou, bebouing, irrigasie).

Die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) het ‘n uitgebreide reeks habitatvoorkeure wat duidelik aandui dat dit ‘n hoogs aanpasbare spesie is. Alhoewel dit in natuurlike omgewings voorkom, is dit ook baie goed gevestig in menslike beheerde landskape, wat ‘n bewys is van sy kennis van aanpasbaarheid. Die primêre habitats sluit in palmboomplantasies, rivierbosse, bosrande, doringbos, subtropiese bos, en stads- en dorpsparklands. Die spesie is veral gefokus op gebiede met ‘n dichte boomstruktur, waar daar ruimte is vir klimming, nestbou en geheime toegange tot voedselbronne.

Palmboomplantasies is een van die belangrikste habitatte vir die Driestreep-ekster. Hier word die dier nie net gevoed nie, maar ook beskerm deur die dichte takstruktuur en die skaduwee wat die bome bied. Oliepalm, datepalm en koksypalm is die mees gebruikte soorte, en die spesie gebruik die vrugte, bloeisels en sade van hierdie bome as hoofvoedsel. In die KwaZulu-Natal-provinsie is daar ‘n duidelike korrelasie tussen die groei van oliepalmplantasies en die verspreiding van die Driestreep-ekster, wat aandui dat die spesie ‘n sekere mate van symbiose met hierdie landboupraktyk het.

Rivierbosse is ‘n ander voorkeursomgewing, veral in die Vrystaat en Mpumalanga. Hier is die bodem vochtig, die vegetasie dicht, en daar is ‘n ryk verskeidenheid aan vrugte, sade en insekte. Die Driestreep-ekster gebruik die takke van wilgers, iepels en tamarinds as bewegingsroutes en as plekke vir nestbou. In hierdie gebiede is die spesie ook goed beskerm teen roofdierdreiging, omdat die dichte struktuur die sienbare verspreiding bemoeilik.

Bosrande, soos die rand van die Kruger Nasionale Park of die uitspringende deling van die Drakensberge, bied ‘n ideale mengsel van bos, open veld en berge. Hier is die spesie in staat om te beweeg tussen verskillende ekosisteme, wat ‘n bredere voedselbasis en veiligheid bied. Die aanwesigheid van outopsie, bome soos mufu, en vlerkboorde verhoog die lewenstempo van die spesie, wat belangrik is vir die verspreiding van sade en die ondersteuning van die ecosystem.

In menslike omgewings, soos tuine, parklands en selfs in huise, is die spesie ‘n gewone aanwesigheid. Dit gebruik die takke van boomgroepies, houtskeppies, en selfs luikings as klimroutes. In sommige gevalle het die dier selfs ‘n vaste plek in ‘n huis se dak of muur gevind, waar dit ‘n nest bou. Die aanwesigheid van vrugbome, bloeibooms en insekte in tuine maak dit ‘n aantreklike plek vir die spesie.

Die spesie is ook gevoelig vir habitatfragmentasie. Wanneer bome afgesny word of gebiede ontmantel word, verminder die verspreiding en die lewensduur van die spesie. Daarom is die behoud van bomen, veral groot, ou bome, van groot belang. Die Driestreep-ekster is ook gevoelig vir veranderinge in voedselbeskikbaarheid, wat kan lei tot migrasie of populasievernietiging in gebiede met hoë druk.

Die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) lewe in ‘n dinamiese, aktiewe en vaakweg solo-lewe, maar toon ook ‘n mate van sosiale interaksie wat afhang van omstandighede. Die spesie is hoofsaaklik solitaar, met individue wat ‘n persoonlike territorium inneem, wat vaak ‘n area van 50 tot 150 vierkante meter beslaan. Hierdie territorium word met chemiese merke (feromone), geluide en lichaamstaal beskerm. Tog is daar bewyse dat die dier in sommige gevalle in klein groepies of familiegroepe lewe, veral tydens die voortplantingsseisoen of wanneer voedselryk is.

Die spesie is hoog aktief tydens die dag, met pieke van aktiwiteit vroegoggend en laatmiddag. Tydens die middag, wanneer die temperatuur hoog is, gaan die dier in ‘n rustposisie lê – dikwels in ‘n nest van blare, takke of in ‘n holte in ‘n boom. Die rustposisie is nie ‘n slaap nie, maar ‘n vorm van energiebesparing waar die dier ‘n oog oor die omgewing hou en gereed is om te vlug indien gevaar dreig. In die wintermaande is die rustperiodes langer, en die dier kan ‘n soort semi-hibernasie toon, hoewel dit nie volledig is nie.

Sosiaal is die Driestreep-ekster ‘n communicerende entiteit. Dit gebruik ‘n wye verskeidenheid geluide, van skerp piep-geluide vir waarskuwing tot trillende, sagte geluide vir intimiteit. Die geluide wissel in frekwensie, duur en intensiteit, afhangende van die doel: ‘n skerp piep beteken gevaar, ‘n lang trillende geluid beteken ‘n paartjie is in die buurt, en ‘n stil, fluisterende geluid is ‘n teken van rust of vrede. Chemiese kommunikasie is ook belangrik: die dier gebruik scent glands aan die voete en onder die staart om terreine te merk en om ‘n partner te lok.

Die spesie toon territoriale gedrag wanneer dit gevaar of konkurrensie ervaar. Mannekjies kan ‘n stert opswaai, die ore plat druk, en ‘n agterpoot op die grond stamp om ‘n agterdog te wys. Indien die konfrontasie nie ophou nie, kan die dier ‘n kort, vinnige aanval uitvoer, wat dikwels ‘n vorm van ‘n oorlogspartij is, maar nooit ernstige letsels veroorsaak nie. Die gevegte is meestal ‘n vorm van dramatiese demonstrasie, wat die ander dier laat besef dat die territorium beskerm word.

In die voortplantingsseisoen kan die dier ook samewerkende gedrag toon. Die vrou kan ‘n nest bou waarin meer as een kleintjie is, en in sommige gevalle word daar ‘n vorm van broodmoederskap georganiseer, waar ‘n vrou help met die voeding van ander kleintjies. Hierdie gedrag is nie algemeen nie, maar het in laboratorium- en veldstudies waargeneem. Die dier is ook ‘n goeie leerder – dit kan die gedrag van ander dier soos die swartekster of die grootpalmekster imiteer, wat aandui dat dit ‘n hoge graad van kognitiewe funksie het.

Die spesie is ook ondersoekend en eksploratief. Dit verkennings nuwe gebiede, selfs in menslike omgewings, en is vaak ‘n vroegwaarner van veranderinge in die omgewing. Dit kan ‘n nuwe boom, ‘n nuwe vrug, of ‘n nuwe gebou in ‘n tuin opmerk en daarop reageer. Hierdie gedrag is nie net nuttig vir voedselsoek nie, maar ook vir die verbetering van die lewensduur en die aanpasbaarheid van die spesie.

Die voortplanting van die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) is ‘n gevestigde proses wat jaarliks herhaal word, met ‘n hoofseisoen in die lente en vroegsommer (September tot Januarie). Die vrou kan tot twee of drie keer per jaar vrugbaar wees, afhangende van die klimaat en voedselbeskikbaarheid. Die paarproses begin met ‘n reeks sosiale interaksies, waar die mannetjie ‘n oog oor die vrou hou, haar volg, en ‘n reeks geluide uitbring. Die vrou kan hierdie gedrag ignoreer of aantreklik vind, afhangende van haar fertiele stadium.

Wanneer die paar gesluit is, bou die vrou ‘n nest van blare, takke en gras in ‘n boomholte, ‘n takkrans of selfs in ‘n muurskraap. Die nest is dik, warm en beskerm teen wind en regen. Die vrou kan ‘n paar dae aan die bou werk, en die mannetjie kan ‘n klein rol speel deur takke te bring of die omgewing te verkenn. Die nest word later ook gebruik vir die opvoeding van die kleintjies.

Die draagtyd van die vrou is ongeveer 38 tot 42 dae, na watter sy ‘n broed van 2 tot 4 kleintjies baar. Die kleintjies is blind, blou, en kaal, en weeg slegs 5 tot 8 gram. Hulle is volledig afhanklik van die moeder vir voeding en warmte. Die moeder voed hulle met melk, wat ‘n hoë proteïen- en vetinhoud het. Die kleintjies begin aan die begin van week 3 hoorbaar te wees, en hulle oë begin oop te gaan in week 4. Teen week 6 is hulle al begin te beweeg, en hulle begin te klim in week 7.

Die opvoedingstyd duur ongeveer 8 tot 10 weke. Gedurende hierdie tyd is die moeder baie aktief, en die kleintjies leer om te klim, te spring, en om voedsel te soek. Die mannetjie kan ook ‘n rol speel in die opvoeding, veral wanneer die vrou weg is. In sommige gevalle het daar ‘n vorm van broodmoederskap waargeneem, waar ‘n vrou help met die voeding van ander kleintjies.

Teen die einde van die opvoedingstyd is die kleintjies volledig onafhanklik. Hulle begin ‘n eie territorium te ontwikkel en kan ‘n paar dae later ‘n paarproses begin. Die lewensverwagting van die Driestreep-ekster is ongeveer 3 tot 5 jaar in die wild, hoewel daar verskeie gevallene is van dier wat tot 7 jaar lewe, veral in beskermde omgewings. Die spesie bereik volwassenheid op ‘n leeftyd van 6 tot 8 maande.

Die Driestreep-ekster (Funambulus palmarum) is ‘n omnivoor met ‘n brede dieet wat verskeie voedselbronne insluit. Haar voeding bestaan hoofsaaklik uit vrugte, sade, bloeisels, honing, insekte, larwe en soms klein dierlike materiaal. Die spesie is ‘n uitstekende verspreider van sade, wat ‘n belangrike rol speel in die herbebossing van gebiede.

Die hoofvoedselbronne is palmvrugte – soos oliepalm, datepalm en koksypalm – wat rijk is aan vet en suiker. Die dier kou die vrugte oop, eet die vleis en gooi die sade uit. Hierdie sade word dikwels in die grond versprei, wat ‘n belangrike rol speel in die verspreiding van palmbole. Verder eet die dier vrugte van tamarind, mango, guava en kiwi, wat in tuine en bosrande voorkom.

Insektes is ‘n belangrike bron van proteïen, veral tydens die voortplantingsseisoen. Die dier jag mekke, muglarwe, skilpaddes, sprinkane en spinnekoppe. Dit gebruik sy voorpote om die insekte te vang en die snaws om dit te kou. In die somermaande is die insekverspreiding hoër, wat die dier meer aktief maak.

Die dier is ook ‘n honingsoeker. In sommige gebiede word daar verskeie verslae van die dier wat ‘n honingkom van ‘n bykolonie breek, en die honing eet. Hierdie gedrag kan gevaarlik wees, maar is ‘n bewys van die dier se intelligentie en proefgeskiedenis.

Die Driestreep-ekster het ‘n gemengde ekonomiese waarde. Op die een hand, is dit ‘n natuurlike verspreider van sade, wat ‘n positiewe impak het op landbou en bosherstel. In oliepalmplantasies is die dier ‘n natuurlike tegnologie vir die verspreiding van sade, wat die plantasie se duurzaamheid verhoog. Ander kant, is dit ‘n verstoring in tuine en landbouareas, waar dit vrugte kan wegneem of bome kan beskadig.

Die Driestreep-ekster is nie bedreig nie, maar is onderwerp aan habitatverlies en konkurrensie met ingevolge spesies. Bewaringsmaatreëls sluit in beskerming van bome, restaurasie van bosrande, en onderwys van die publiek oor die belang van die spesie.

Die spesie is algemeen in menslike omgewings, maar kan ‘n verstoring wees in tuine. Die dier is nie gevaarlik nie, maar kan ‘n vlekkerige geluid maak of ‘n klein amount voedsel wegneem.

Die Driestreep-ekster is ‘n deel van die lokale mytologie en tradisie in sommige dorpsgemeenskappe. In die Vrystaat word dit beskou as ‘n slegte voorspeller of ‘n boodskapper van verandering.

Jag op die Driestreep-ekster is verbode in Suid-Afrika. Die spesie is nie beskerm nie, maar die wet vereis dat dit nie gejaag mag word sonder ‘n vergunning.

• Die Driestreep-ekster kan ‘n lengte van 45 cm bereik.
• Dit is ‘n nagaktiewe spesie in sommige gevalle.
• Die stert word gebruik om balans te behou en afleiding te veroorsaak.
• Die spesie is ‘n natuurlike verspreider van sade.
• Dit kan ‘n honingkom breek en eet die honing.