Rangifer tarandus groenlandicus
Rangifer tarandus groenlandicus
Die Groenlandse kariboet (Rangifer tarandus groenlandicus) is 'n subspesie van die rendier wat in die noordelike gebiede van Groenland en die omliggende eilandgroepies voorkom. Dit is bekend vir sy groot, kragtige gestalte, lang, krullende horings en haarvlekke wat gespesialiseer is vir die uiters koue omstandighede van die Arktiese klimate. Hierdie dier speel 'n sentrale rol in die ekologiese balans van die noordpoolgebied en is 'n belangrike bron van voedsel, kleedingsmateriaal en kulturele identiteit vir Inuit- en Kalaallit-gemeenskappe. Die spesie word vaak verkeerd geassosieer met die meer algemene "rendier" of "wilde rendier", maar is biologies en geografies duidelik onderskei. Hoewel dit nie op die internasionale rooiboklys staan nie, is daar besorgdheid oor die invloed van klimaatverandering, menslike aktiwiteite en jag op die bevolking.
Die wetenskaplike naam Rangifer tarandus groenlandicus is deur die Duitse zoöloog Johann Christian Daniel von Schreber in 1777 ingestel, toe hy die spesie as 'n afsonderlike subspesie van die gewone rendier (Rangifer tarandus) klassifiseer het. Die genus Rangifer kom van die Oudgriekse woord rangos, wat "wild" of "seldsaam" beteken, terwyl tarandus afkomstig is van die Latynse tarandus, wat verwys na 'n soort wilde hond of wild dier – hoewel hierdie term vroeg in die 18de eeu ook gebruik is vir rendiere. Die subspeciesnaam groenlandicus is letterlik "van Groenland" en dui aan op die geografiese oorsprong van die dier.
Die alledaagse Afrikaanse benaming "Kariboet" is afgelei van die Inuit-woorde qarliq (of kari), wat "rendier" of "wild boer" beteken, en is in die loop van tyd verander tot "kariboet" in Suid-Afrikaanse taalgebruik. Die term "Groenlandse kariboet" is dus 'n mengsel van wetenskaplike nomenklatuur en alledaagse taal, wat die geografiese en biologiese uniekheid van die dier benadruk. In die Noorse taal word dit genoem as Grønlandske rein, terwyl Inuit-stamme in Groenland die dier meestal noem as sila of malu.
Die benaming "Groenlandse kariboet" is nie net geografies korrek nie, maar ook nodig omdat ander rendiersubspesies soos die Canadese kariboet (Rangifer tarandus caribou) of die Europese woudrendier (Rangifer tarandus fennicus) heeltemal verskillende lewenswyse, migrasiepatrone en evolusionêre historiese ontwikkeling het. Daar is geen bewyse dat R. t. groenlandicus ooit in kontinentale Noord-Amerika of Europa voorkom het; dit is 'n isolate subspesie wat sedert die laat Pleistoseen in die Groenlandse eilandgroep gevestig was. Die naam onderstreep dus nie net die geografiese grens nie, maar ook die evolusionêre afsondering van hierdie dier van ander rendierpopulasies.
Die Groenlandse kariboet is 'n groot, robuuste rendier met 'n gemiddelde lengte van 1,8 tot 2,2 meter en 'n skouerhoogte van 1,2 tot 1,4 meter. Mannelike individue weeg tussen 180 en 350 kg, terwyl vroulike dieren tussen 120 en 220 kg weeg. Hulle het 'n dik, waterdigte vel met twee lae: 'n donker, harde buitenste laag en 'n digte, wit onderlaag van wol, wat baie effektief is teen die extreme koue van Groenland se wintermaande. Die vel is dik genoeg om temperatuurvariasies van meer as 50 °C te weerstaan, en die hare kan tot 20 cm lang wees, veral in die winter.
Die kop is breed en vooruitgesteek, met 'n sterk, plat neus en breë, klein ore wat min warmte verloor. Die oë is groot en donker, met 'n liggroen of grys tint wat goed is vir die halfdonkere winterlente. Die horings is by beide sekse aanwezig, maar by mannetjies is hulle aansienlik groter en dikker. Hulle kan tot 1,2 meter lang wees en is dik, krullend, en met duidelike ringe wat die jaarlyse groei aandui. Vroulike horings is korter, dunner en minder krullend, en word soms nie eens volledig gevorm nie.
Die pootjies is sterk en breed, met groot, plat kloue wat help om op sneeu en ijs te beweeg sonder om weg te sak. Die voete het 'n spesiale bloedvloei-sisteem wat warmte behou en voorkom dat die pootjies bevries. Die stert is kort, en die staartpunte is dik met harde, swart haare. Die kleur van die vel wissel van donker bruin tot swart in die winter, met 'n bleekere, grijsbruin toon in die somer, waar die ou haare val en nuwe groei. Die snuit en oorrande is dik en vaak donker, wat die beskerming teen wind en sneeu verbeter.
Die dier het 'n karakteristieke, ruwe stem wat gebruik word vir kommunikasie, veral tydens die brulperiode. Die hals is dik en spiermassa rik, wat nuttig is vir die oorwinning van sneeu tydens die winter. Al hierdie fisiese kenmerke is evolusionêr aangepas aan die suidelike Arktiese klimaat, waar koue, stormy weersomstandighede en beperkte voedselbronne 'n konstante uitdaging vorm. Die Groenlandse kariboet is dus nie net 'n groot dier nie, maar 'n biologiese wonderwerk van natuurlike seleksie.
Die Groenlandse kariboet is 'n hoogontwikkelde herbivoor wat geëvolueer het om die ekstreme omstandighede van die Arktiese klimate te oorleef. Een van die mees opvallende eienskappe van hierdie spesie is sy unieke metaboliese aanpassing. Tydens die winter, wanneer voedsel skaars is, kan die dier 'n sterk verminderde metabolisme bereik wat tot 25% van normale vlakke daal, wat energiebesparing moontlik maak. Hierdie toestand, bekend as "winterhuis", word gekombineer met 'n verminderde beweging en 'n groter toeganklikheid van vetreserves, wat die dier in staat stel om tot ses maande sonder voeding te oorleef.
Die spesie is ook bekend vir sy hoog ontwikkelde sensoriese vermoëns. Die oë het 'n tapetum lucidum – 'n spieëlagtige laag agter die retina wat lig versterk en die visie in donker omstandighede verbeter. Hierdie aanpassing is essentieel vir die noordpoolgebied waar die son gedurende die winter maande vir weke onder die horizon bly. Die reuk is buitengewoon skerp, en die dier kan voedsel onder die sneeu vind deur reuk van mosses, grasse en lichame. Die gehoor is ook sensitief, met 'n groot aantal haarcellen in die oor wat lyne van geluidsgolwe kan onderskei, selfs in die koue wind.
Die groepgedrag is 'n belangrike biologiese kenmerk. Groenlandse kariboete leef meestal in klein groepe van 5 tot 20 individue, maar tydens die migrasie kan hierdie getalle styg tot duisende. Hierdie groepsstruktuur bied beskerming teen roofdiere soos wolf en eland, en verbeter die kans op voedselvind. Die dier gebruik ook komplekse kommunikasiemodus: klank, ligging van die kop, beweging van die oore en horings, en selfs chemiese signale via urine en olie uit die vel.
Daar is ook 'n unieke immuniteit teen sekere parasiete. Die dier se immuunstelsel is aangepas om bestand te wees teen Parelaphostrongylus tenuis en Ceratophyllus gallinae, wat anderswaarts dodelik kan wees vir ander rendierpopulasies. Daar is ook bewyse dat die dier 'n hoë hoeveelheid van die hormoon melatonine produseer, wat die regulerende rol van die sirkadiane rythmes verbeter en die aanpassing aan die lang dag- en nagwisseling in die Arktiese klimaat ondersteun.
Die spesie is ook bekend vir sy hoë intelligensie. Studies het aangetoon dat Groenlandse kariboete 'n goeie geheue het vir voedselplekke, en dat hulle leer om die beste pad te volg tydens migrasie. Hulle kan herken wat gevaarlik is, soos jagers of botsings met mense, en pas hul gedrag aan. Daar is ook waarnemings dat jong dieren leer deur observasie van oudere, wat wys dat daar 'n kulturele erfdeel is binne die groep.
Hierdie biologiese eienskappe maak die Groenlandse kariboet een van die mees aangepaste diere op aarde. Elke aspek van die biologie dra by tot die oorlewing in 'n omgewing wat baie weinig verskaffings het en waar die lewe in 'n paar maande moet verloop.
Die Groenlandse kariboet is uitsluitend endemies aan Groenland en die omliggende eilandgroepies, insluitend Baffin, Ammassalik, Disko, en die kleine eilande langs die oost- en westkust. Die spesie is nie in Noord-Amerika, Europa of Siberië aangetref nie, wat dui op 'n langtermyn geografiese isolasie. Die grootste populasie word gevind in die noordooste van Groenland, veral in die gebiede rondom Ittoqqortoormiit, Tasiilaq en Ammassalik, waar die klimaat en habitat die meeste gunstig is.
In die weste van Groenland, in die regione van Nuuk, Qaqortoq en Ilulissat, is die populasie klein en verspreid, hoofsaaklik as gevolg van menslike aktiwiteite en klimaatverandering. In die suide, in die Kujalleq-regio, is die dier nog steeds aanwezig, maar in minder getalle. Die spesie is ook in die oostkust van die eiland, vanaf Scoresby Sound tot Kulusuk, aangetref, maar hier is die populasie bedreig.
Die verspreiding is sterk beïnvloed deur die topografie van die landmassa. Groenland se enorme ijskap, wat 80% van die oppervlakte bedek, beperk die beweging van die dier. Die kariboet beweeg hoofsaaklik in die randgebiede waar die ijskap dikker is, en in die bergvalle en heuwels waar gras en mos groei. Die spesie het 'n sterk afhanklikheid van bepaalde migrasiepadde, wat in die loop van generasies ontwikkel is en deur generasies van dieren bewaard word.
Sommige populasies is geïsoleer as gevolg van natuurlike barrières soos die ijskap, wat lei tot genetiese verskeidenheid tussen groepe. Byvoorbeeld, die dier in het ooste is groter en donkerder as die een in die weste, wat dui op adaptiewe aanpassing aan lokale omstandighede. In die noorde, in die omgewing van the North East Greenland National Park, is die spesie nog steeds aanwezig, maar in klein getalle weens die uitgebreide ijsmassas wat die beweging bemoeilik.
Taal- en wetenskaplike studies het aangetoon dat die Groenlandse kariboet nooit ooit in kontinentale Noord-Amerika voorkom het nie, wat die subspesie van die Canadese kariboet onderskei. Die spesie is dus nie 'n uitlopers van die Noord-Amerikaanse populaties nie, maar 'n geïsoleerde groep wat in Groenland gevestig was sedert die laat Pleistoseen. Die huidige verspreiding is dus 'n resultaat van geologiese en klimatiese faktore wat die dier in die noordelike eilandblok gevang het.
Die Groenlandse kariboet is uitsluitend aangepas aan die noordpoolhabitat, wat bestaan uit arktiese heuwels, bergvalle, ijsplate, en open veldvlaktes met min bosstryd. Hulle verkies plekke met 'n gematigde helling (onder 15°) waar die sneeu nie te dik is nie, sodat hulle gemaklik kan graas. Die dier vermy dichte bosstruik, want dit belemmer die beweging en verhoog die risiko van roof.
Die hoofhabitat is die "tundra", 'n gebied met permanente permafrost, koue temperature en 'n kort groeiseisoen van slechts 6 tot 8 weke per jaar. Hier groei mosse, lichame, kruiskruid, en klein grassoorte wat die basis van die dieet vorm. Die dier vind voedsel in die winter onder die sneeu, waar dit met die poten en snuit die sneeu opspoor. Die koue temperatuur van -40 °C en die snelle temperatuurwisselings maak dit noodsaaklik dat die dier 'n dik vel en groot vetreserves het.
In die somer, wanneer die sneeu smelt, beweeg die kariboet na die hoogte, waar die klimaat koeler is en die insekte minder aktief is. Hier vind hulle beskerming teen vlieë, mugte en vlerkdragers wat hulle kan pla. Die helling van die berg is ook belangrik – hulle verkies helling wat nie te steil is nie, maar wel genoeg skaduwee bied.
Die dier is ook afhanklik van 'n spesifieke soort bodem: 'n gemengde grond van sand, steen en organiese materiaal wat die groei van mos en lichame ondersteun. In areas met te veel steen of te min voeding is die populasie klein of afwesig. Die aanwesigheid van riviere en meren is ook belangrik, want dit verskaf water en bied 'n pad vir migrasie.
Die habitat word ook beïnvloed deur die aanwesigheid van mense. In die noorde, waar die bevolking klein is, is die habitat redelik ongerept. Maar in die suide, waar die stad Nuuk en andere dorpe groei, is die habitat bedreig deur infrastruktuur, jagers en motorverkeer. Die dier vermied ook gebiede met hoë menslike aktiwiteit, wat lei tot fragmentering van die populasie.
Klimaatverandering is die grootste dreiging aan die habitat. Die smelting van die ijskap en die toenemende warmte lei tot meer regen, wat die sneeu hard en glad maak – dit maak dit moeiliker vir die dier om voedsel onder die sneeu te vind. Verder groei bos in die tundra, wat die leefruimte beperk. Die dier moet dus beweeg na hoër hoogtes, maar daar is nie genoeg ruimte nie. Hierdie druk is die rede waarom die habitat van die Groenlandse kariboet steeds kleiner word.
Die Groenlandse kariboet leef in 'n strukturele sosiale hierargie wat gebaseer is op ouderdom, geslag en fisieke sterkte. Groepe is gewoonlik samengestel uit vroulike dieren en hul jong, terwyl mannetjies meestal alleen of in klein, tijdelike groepe voorkom, veral tydens die brulperiode. Die lewenstyl is gepas vir die noordpoolklimaat: die dier is 'n mobiele herbivoor wat permanent in beweging is, met migrasiepatrone wat jaarliks herhaal word.
Die belangrikste beweging is die jaarmigrasie, wat begin in die vroeë lente wanneer die sneeu begin smelt. Die dier beweeg dan van die winterhabitat in die bergvalle na die kustgebiede waar die gras en mos vroeg groei. Hier vind die vroulike dieren hul jong en die groep groei saam. Tydens die midde van die somer beweeg die groep terug na die hoogte, waar die koue klimaat die insekte beperk en die voedsel beter toeganklik is. In die winter keer hulle terug na die ooste of suide, afhangende van die area.
Die sosiale interaksie is ingewikkeld. Die dier gebruik 'n kombinasie van klank, ligging van die kop, horings, en geur om te kommunikeer. Die brul van die mannetjie is 'n belangrike sein tydens die brulperiode, wat sowel die territorium aandui as die geslagsstatus. Vroulike dieren gebruik 'n sagte, hoë klank om hul jong te lok, en jong dieren gebruik 'n piepjiepklank wanneer hulle bang is.
Die groep het 'n leierskap, gewoonlik 'n oud vrou wat die beste kennis van die padde en voedselplekke het. Sy word gevolg deur die ander lede, wat haar gedrag imiteer. Hierdie geleentheid is belangrik vir die oorlewing, want die leierskap help om die groep veilig te hou en voedsel te vind.
Die dier is ook baie wydverspreid in sy gedrag. In die winter beweeg hulle in 'n lang, geruite patroon wat die sneeu opspoor. Hulle werk saam om die sneeu op te ruim en voedsel te vind. In die somer is hulle meer verspreid, maar hou 'n verbinding deur klank.
Daar is ook 'n hoë mate van agressie tussen mannetjies tydens die brulperiode. Hulle gebruik hul horings om te vecht, en die grootste mannetjie word die leier van die groep. Die vecht is nie altyd fysiek nie – dit kan ook 'n simboliese oorlog wees waarin hulle horings optil en knip.
Die dier is ook baie waakzaam. Hulle het 'n groot oogskot en kan beweging op meer as 500 meter afstand sien. Hulle reageer op geluide, en kan vinnig verdwyn as hulle gevaar bespeur.
Al hierdie gedrag is aangepas aan die omgewing. Die lewenstyl is nie net 'n ewe- of lewenswyse nie, maar 'n strategie vir oorlewing in 'n omgewing wat nooit stil is nie.
Die voortplanting van die Groenlandse kariboet vind plaas in die late herfs, tussen Junie en Augustus, afhangende van die geografiese area. Die brulperiode begin in September en duur tot November, wanneer mannetjies 'n hoë vlak van testosteron bereik en begin om vroulike dieren te versamel. Die vroulike dier is 'n oestrumcyclus van 21 dae, en die mannetjie bepaal die partner deur brul, horingsgeveg en agressie.
Wanneer die vroulike dier 'n paar maande later dra, is die swangerskap 225 tot 240 dae. Die jong word gewoonlik in die vroeë lente, tussen Mei en Junie, gebore, wanneer die voedsel begin groei. Die jong is van nature baie aktief – binne 30 minute na die geboorte kan dit reeds staan en loop. Dit is 'n lewensbelangrike aanpassing, want die groep beweeg voortdurend en die jong moet kan volg.
Die jong word 10 tot 12 maande oud voordat dit losgelate word. Tussen 12 en 18 maande is dit nog afhanklik van die moeder, wat melk gee. Die moeder bly in die groep, en die jong leer deur observasie. Die eerste jaar is die jong die meeste beskerming ontvang, en die groep beweeg saam om dit te beskerm.
Die lewensiklus van die Groenlandse kariboet is ongeveer 12 tot 15 jaar in die wild, hoewel sommige tot 20 jaar kan lewe. Die jong groei vinnig, en bereik volle grootte teen die leeftyd van 4 tot 5 jaar. Die vroulike dier bereik seksuele volwassenheid op 2 jaar, terwyl die mannetjie pas op 3 jaar.
Die sterftesyfer is hoog in die eerste lewensjaar – tot 30% van die jong sterf as gevolg van roof, koue of voedseltekort. Maar die oorlewingstempo verbeter ná die eerste jaar. Die dier bereik 'n maksimum gewig tussen 6 en 8 jaar, en daarna begin die afname.
Die voortplanting is ook beïnvloed deur die klimaat. In jare met 'n koue winter of te veel sneeu, is die voortplanting laer. In jare met 'n goeie groei van mos en gras, is die jong meer oorlewing. Die dier het 'n hoge reproduktiewe potensiaal, maar die omstandighede beperk die getal.
Die lewensiklus is dus 'n balans tussen groei, voortplanting en oorlewing. Elke fase is aangepas aan die omgewing, en die dier moet in die loop van die jaar beweeg, groei en verskyn.
Die Groenlandse kariboet is 'n herbivoor wat voornamelijk van mos, lichame, gras, en klein struike lewe. In die winter, wanneer die grond onder die sneeu begrawe is, vind die dier voedsel deur met die poten en snuit die sneeu op te ruim. Die dier gebruik 'n spesiale vorm van graas – die "snuitgraas" – waar die snuit die sneeu opspoor en die mond die voedsel uit die grond trek.
Die belangrikste voedselbronne in die winter is Cladonia rangiferina (rennemoos), Atraphaxis (kruid), en Arctous alpinus (alpine hegg). In die somer groei Carex (gras), Salix (salie), en Vaccinium uliginosum (swartbos). Die dier kies voedsel wat rijk is aan proteïne en koolhidrate, en vermied bitter of giftige plante.
Die voedingsgedrag is saamgestel uit 'n kombinasie van beweging en denke. Die dier beweeg in 'n patroon wat die beste voedselplekke vind, en gebruik herinneringe om dieselfde plekke te herhaal. Die dier kan 'n pad van meer as 100 km volg om na 'n plek te gaan waar die voedsel beter is.
In die winter, wanneer die voedsel skaars is, drink die dier geen water nie – dit haal die feite uit die sneeu. In die somer drink dit water uit riviere en meren.
Die dier het 'n vierkamermaag wat die voedsel deur 'n proses van fermentasie verwerk. Hierdie maag is ontwikkel om die vet en proteïne uit die voedsel te trek, en dit is belangrik vir die oorlewing in die winter.
Die voedingsgedrag is dus nie net 'n vraag van 'wat' nie, maar ook 'hoe' en 'waar'. Die dier is 'n slim voedselvinder wat die omgewing gebruik om te oorleef.
Die Groenlandse kariboet is van fundamentele ekonomiese en praktiese belang vir die Inuit- en Kalaallit-gemeenskappe van Groenland. Vir millennia het die dier die basis van die leefwyse gevorm, en is dit nog steeds 'n belangrike bron van voedsel, kleding, wapens, en handelsware. Die vleis is 'n primêre bron van proteïne en vitamine, en word verskeie maniere berei: gerook, gekook, of geëet as 'n soep. Die vet word gebruik vir vuur, en die botte vir gereedskap.
Die vel is 'n hoogs gewaardeerde produk. Dit word gebruik om yl, mantels, skoene, en tenttegels te maak. Die vel is dik, waterdig, en warm, en kan tot 20 jaar hou as dit goed onderhou word. Die haar word verwer werkgewoond tot tou, en die horings tot mesblade of borduurwerk.
Die dier is ook 'n belangrike handelsproduk. In die vroeë koloniale tyd, en nog vandag, word kariboetvleis en -vel in die mark gebring, veral in die dorpe langs die kus. Die inwoners van Nuuk en Ilulissat koop en verkoop hierdie produkte, wat 'n klein, maar belangrike ekonomie skep.
Daar is ook 'n toename in toerisme. Bezoekers betaal om 'n jagtog of 'n wandeltoer deur die wildernis te doen, waar hulle die dier kan sien en leer oor die tradisie. Hierdie toerisme bring inkomste, maar moet versigtig beheer word om die dier nie te verstoer nie.
Die dier is dus nie net 'n natuurverskynsel nie, maar 'n lewende ekonomiese bron wat die gemeenskappe voed, beskerm en identiteit gee.
Die Groenlandse kariboet is 'n keystone-spesie in die Arktiese ecosysteem. Deur die grond te beweeg en die sneeu op te ruim, stimuleer die dier die groei van mos en gras. Dit verander die bodemstruktuur en maak ruimte vir ander plantesoorte. Die dier is ook 'n belangrike voedselbron vir roofdiere soos wolf en eland, en die rotte wat die dier aantrek, versprei saad.
Die grootste bedreiging is klimaatverandering. Die smelting van die ijskap en die toenemende warmte lei tot meer regen, wat die sneeu hard en glad maak – dit maak dit moeilik vir die dier om voedsel te vind. Verder groei bos in die tundra, wat die leefruimte beperk.
Menslike aktiwiteite soos jager, infrastruktuur, en olie- en gasontginning vertraag die migrasie en verstoer die habitat. Die dier vermied gebiede met hoë menslike aktiwiteit, wat lei tot fragmentering van die populasie.
Bewaringsmaatreëls sluit in: die instelling van beskermde areas, die beperking van jager, die monitoring van die populasie, en die bevordering van tradisionele kennis. Die Groenlandse regering en die Internasionale Natuurbehoudsorganisasie (IUCN) werk saam om die dier te beskerm.
Die dier is nie op die IUCN-rooiboklys nie, maar word as "nie bedreig" beskou. Denkbaar dat dit binne 'n paar jaar 'n bedreigde status kan aannem.
Die Groenlandse kariboet het 'n diep verbinding met die mense van Groenland. Die dier is 'n belangrike deel van die kultuur, die leefwyse, en die identiteit van die Inuit- en Kalaallit-gemeenskappe. Die interaksie is hoofsaaklik positief: die dier verskaf voedsel, kleding, en materiële goedere.
Maar daar is ook moontlike gevaar. Die dier kan 'n gevaar vorm as dit in die buurt van dorpe kom. Dit kan motorverkeer blokkeer, en soms in botsings betrokke raak. In die winter kan dit die skoonmaak van padde belemmer.
Daar is ook 'n klein risiko van siektes. Die dier kan Brucella suis of Toxoplasma gondii versprei, wat gevaarlik kan wees vir mense en huishoudelike diere. Maar hierdie gevalle is selde.
Die belangrikste gevaar is egter nie die dier nie, maar die mens. Die dier is bedreig deur klimaatverandering, jager, en menslike uitbreiding.
Die Groenlandse kariboet is 'n simbool van die kultuur en identiteit van die Inuit- en Kalaallit-gemeenskappe. In mytologie is die dier 'n godheid, 'n beskerming, en 'n sjamaan. Die dier is ook 'n onderwerp in kunst, musiek, en vertellings.
Die dier het 'n historiese rol gespeel in die oorlog, die emigrasie, en die ontwikkeling van die gemeenskappe.
Die dier is dus nie net 'n dier nie, maar 'n deel van die geskiedenis en kultuur.
Jag is 'n traditionele praktyk wat deur die Inuit- en Kalaallit-gemeenskappe gedoen word. Die jag is toegelaat onder bepaalde voorwaardes. Die regering van Groenland stel limiete op, en die jag moet in 'n jaarlikse plan wees.
Die jag is nie 'n kommer nie, maar 'n deel van die leefwyse. Die dier word nie oorjag nie.
Die Groenlandse kariboet kan 200 km per dag beweeg. Die dier het 'n lewenslang geheue vir voedselplekke. Die dier kan 'n oogskot van 100 meter hê. Die dier is 'n klimaatveranderingsindicator.
Nog geen kommentaar nie
Gepubliseer: 23 March 18:52
UH.APP — Sosiale media netwerk en toepassing vir jagters