Veldhaas (Bruinhaas, Gewone haas, Europese haas)

Die veldhaas (Lepus europaeus), ook bekend as die bruinhaas, gewone haas of Europese haas, is 'n groot, langbeenige hase wat voorkom in verskeie dele van Europa en die ooste van Azië. Dit word gekenmerk deur sy elegante silwergrys tot bruinige velkleur, lang ore en krachtige agterpote wat dit in staat stel om vinnig te beweeg en skerp draaië te maak. Die veldhaas is uiters verspreid en leef in 'n wye verskeidenheid habitats, van bosrande en landbougronde tot grasveldere en open heuwelgebiede. Sy verspreiding strek van West-Europa, insluitend die Verenigde Koninkryk en Frankryk, oos tot Rusland en noordwaarts tot Noorwege en Swede, en suidwaarts tot die Balkan en die Kaspiese gebied. In Suid-Afrika word die soort nie natuurlik gevind nie, maar is soms in beheerde wildreservate of as geskenk aan dieretuine geïntroduceer. Die veldhaas is 'n belangrike spesies in die ekosisteem, funksioneerend as both prooi- en roofdier, en speel 'n rol in grondverstorting en plantverspreiding.

Die wetenskaplike naam Lepus europaeus kom uit die Latyn. "Lepus" beteken "haas" in Latyn, 'n term wat reeds in antieke Romeinsse tekste gebruik is om verskillende haassoorte te beskryf. Die woord is afgelei van die ou Griekse "lepos", wat ook "haas" aandui, en het in die klassieke tydperk veral in die werk van natuurwetenskaplikes soos Plinius die Ouderling en Aristoteles verskyn. Die tweede deel van die naam, "europaeus", beteken letterlik "van Europa", wat die geografiese oorsprong van die spesie aandui. Hierdie benaming is deur die Swedse bioloog Carl Linnaeus in die 18de eeu ingevoer as deel van sy klasifikasiesisteem. Die benaming was op basis van die feit dat die spesie in die eerste keer uit Europa beskryf is en daar al lank bestaan het. Die wetenskaplike naam het dus 'n direkte verwysing na die kontinent waar die spesie oorspronklik voorkom en in die natuurwetenskap se tradisie gevestig is. Die gebruik van Latyn in wetenskaplike name is standaard vir diere en plante, omdat dit 'n gemeenstaal is wat internasionaal begripbaar is. Daar is geen ander wetenskaplike name vir hierdie spesie in die literatuur nie, hoewel sommige oudere werke dit as Lepus cuniculus genoem het – 'n fout wat nou verwerp is. Die huidige benaming is akkuraat en algemeen aanvaar in die wetenskaplike gemeenskap. Die etimologie toon ook die historiese belang van Europa in die studie van zoölogie en die vroeg ontwikkeling van dierkunde.

Die veldhaas is een van die grootste haassoorte in Europa, met 'n lengte van ongeveer 45 tot 65 cm, waarvan die staart ongeveer 7 tot 10 cm meet. Die gewig varieer tussen 2 en 4,5 kg, afhangende van geslag, seisoen en voeding. Males is gewoonlik net ligter as vroue, maar beide geslags het dieselfde groei- en skeletstruktuur. Die meeste individue het 'n donkerbruin of grysbruin rug, terwyl die buik en onderkant van die bene wit is, wat 'n natuurlike vlekkenpatroon vorm wat goed aansluit by die omgewing. Die ore is baie lang – tussen 7 en 10 cm – en kan beweeg word om geluide uit verskillende rigtings te volg, wat 'n belangrike sensoriese voordeel is in die opsporing van roofdiere. Die oë is groot en sit hoog op die kop, wat 'n brede sienhoek bied, wat help om bedreigings vroeg te waarnem. Die voorpote is korter as die agterpote, wat die veldhaas in staat stel om met 'n sprong van tot 3 meter te spring en vinnig te versnel tot 60 km/u. Die pootklawwe is dik en sterk, met 'n dun vel wat die hardheid van die klawwe beskerm. Die vel is dig, met 'n dubbele laag haar wat warmte behou in winter en koelte verskaf in somer. Die veldhaas verander sy pel behoorlik in die loop van die jaar: in die winter is die pel donkerder en dikker, terwyl dit in die lente liggter en dunner word. Die jong word gebore met 'n volledige bedekking van haar, wat hulle beskerm teen weersveranderinge vanaf die eerste dag. Die strukturele kenmerke van die veldhaas maak dit uiters geskik vir lewe in open landskape waar vlugtigheid en waaksaamheid noodsaaklik is.

Die veldhaas is 'n hoog ontwikkelde dierspesie met 'n komplekse biologiese stelsel wat dit in staat stel om in 'n wye verskeidenheid omgewingsvoorwaardes te oorleef. Een van die belangrikste fisiologiese aanpassings is sy ultra-snel metabolisme, wat energie effektief gebruik vir beweging en temperatuurbeheer. Die hart is relatief groot ten opsigte van die liggaamsgrootte, wat 'n hoge bloedvloed na die spiere verseker en die veldhaas in staat stel om lang afstande met minimale ruste te dek. Die longe is groot en effektief, wat 'n hoge suurstofopname moontlik maak, belangrik vir snelle beweging. Die visuele sin is uitstekend: die oë het 'n horisontaal geslote pupil wat 'n 360-gradige sienhoek gee, wat 'n groot voordeel is in die opsporing van roofdiere. Die oë is ook sensitief vir beweging, wat die veldhaas in staat stel om selfs klein bewegings in die verte te raak. Die gehoor is minstens so goed ontwikkel: die ore kan onafhanklik beweeg en draai, wat die diers in staat stel om geluide uit verskillende rigtings te lokaliseer. Dit is 'n belangrike aanpassing in die natuurlanse, waar roofdierbedreigings vaak en plotseling kan opduik. Die veldhaas het ook 'n gevoelige neus met 'n groot aantal reseptore wat chemiese signalen in die lug kan opvang, wat nuttig is vir die opsporing van voedsel en mate. In die winter verander die pel kleur van bruin na grys of silwer, wat 'n vlekkenpatroon vorm wat die diers goed vermom in sneeu of droë gras. Hierdie verandering is hormonaal gestuur, geïnspireer deur die duur van die dag (photoperiodisme). Die veldhaas het ook 'n unieke spijsverteringsstelsel: hy eet 'n groot hoeveelheid voedsel per dag, maar verter dit effektief deur 'n proses genaamd coprophagie, waarby hy sekere mestbolle weer eet om die voedingswaarde uit te trek. Hierdie gedrag is nodig omdat die voedsel wat hy eet – hoofsaaklik gras en blare – min proteïne en hoë vezels bevat. Die urine is kontrasiek, wat waterbesparing bevorder. Die veldhaas is ook in staat om lang ure sonder slaap te oorleef, met 'n slaperycyklus wat uit korte, diep slaapperiodes bestaan wat 'n hoge waaksaamheid handhaaf. Behalwe die fisieke aanpassings, is die gedragsaanpassings uitgesproke: die veldhaas is 'n solitaire, territoriale diertjie wat baie ruimtes opeis en nooit in groepe lewe nie, behalwe tydens die paartjessesoen. Die kombinasie van fisiologiese, gedrags- en morfologiese aanpassings maak die veldhaas 'n uitspringende voorbeeld van evolusionêre sukses in open, gevaarlike omgewings.

Die veldhaas is wyd verspreid in die noordelike halfrond, met 'n natuurlike verspreiding wat van die westelike grens van Europa tot die oostelike rand van Rusland strek. In Europa bereik die verspreiding van die veldhaas die Verenigde Koninkryk, Ierland, Frankryk, Duitsland, Nederland, België, Denemarke, Oostenryk, Slowakije, Roemenië, Bulgarije, die Baltiese state en deel van die Russiese Federasie. In die ooste vind die spesie ook voorkoms in die Kaukasus, noordwestelike Kazaksstan, en deel van Mongolië. In Suid-Europa is die veldhaas minder algemeen, maar nog steeds aangetref in die Balkan, Transilvanië en deel van Anatolië. In Afrika is die veldhaas nie natuurlik voorkomend nie, maar is in sommige lande soos Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe as 'n geïntroduceerde spesie in dieretuine of wildreservate gevind. Die spesie is ook in sommige gebiede van die Middellandse See-regio geïntroduceer, soos in Italië en Spanje, waar dit in die vroeë 20ste eeu as jagdiers ingevoer is. Die natuurlike gebiede waar die veldhaas voorkom, sluit in gemengde boslande, grasveldere, landbougronde, heuwelrigte, en area langs riviere en padrande. Die spesie is baie aanpasbaar en kan in verskillende klimaatsones lewe, van gematigde klimate tot subtropiese en milde winters. In die noorde, soos Noorwege en Finland, lewe die veldhaas in die matriks van bos- en graslande, terwyl in die suide, soos in Griekeland en Turkije, dit meer in open, droë landskape voorkom. Die verspreiding is nie ewe verspreid nie; daar is groepe in goeie habitatte en leë plekke in gebiede wat verstedelik of intensief landbou gebruik word. Die veldhaas is nie in alle gebiede van Europa aangetref nie – in sommige berggebiéde, soos die Alpen en Pyrenees, is die spesie swak verteenwoordig of afwesig, omdat die klimaat en landskappe nie aangepas is nie.

Die veldhaas leef in 'n wye verskeidenheid habitats, wat sy aanpasbaarheid en sukses in die natuur toon. Die voorkeurslewegebiede sluit in open grasveldere, landbougronde, heuwelrigte, bosrande, en area langs riviere en padrande. In landbougebiede is die veldhaas baie algemeen, veral in gebiede met geringe bemesting en 'n mengsel van graas, riet en bomen. Die spesie verkoop 'n hoë mate van kruising tussen bos en veld, wat dit in staat stel om te gebruik tussen die veiligheid van boomgroepies en die voedselbronne in die veld. In boslande is die veldhaas meestal in die randareas, waar die bosopening verskaf, want binne die digte bos is die beweging beperk en die waaksaamheid verminder. Die veldhaas is ook in gebiede met 'n mengsel van rots, struikgewas en gras voorkom, soos in heuwelgebiede van die Karpaten of in die midde-Oosterse regio's. Die spesie vereis 'n minimum van 20% dekking van dekking of struikgewas vir verborge plekke, maar het ook 'n groot behoefte aan vrye ruimte vir beweging en vlucht. Die veldhaas is aangetref in gebiede met 'n gematigde klimaat, met gemiddelde temperature tussen -5°C en 25°C, en met 'n jaargemiddelde neerslag van 500 tot 1000 mm. Dit kan in areas met koue winters lewe, maar moet 'n voldoende dekking het om die winter te oorleef. Die spesie is nie tuis in woestyns of hoë berggebiéde nie, omdat daar nie genoeg voedsel of verborge plekke is nie. Die veldhaas is ook nie baie aangetref in stadsgewasse nie, hoewel dit in die buitenste rande van sommige stede, soos in Berlyn of Parijs, nog voorkom. Die ideale habitat het 'n mengsel van open ruimte vir jage en dekking vir rus en geboorte. Die veldhaas is ook in staat om in gebiede met menslike aktiwiteit te lewe, as die menslike druk nie te groot is nie, soos in landbougronde waar die boerdery nie intensief is nie. Die veldhaas vermy gebiede met hoë voetverkeer, motorweë en industriële areale, maar kan in sommige gevalle die rande van sulke gebiede gebruik as 'n vliegtuigpad.

Die veldhaas is 'n solitêre en territoriale diertjie wat geen vaste groepsstrukture het nie. Elke individu beheer 'n persoonlike terrein wat tussen 1 en 5 hektare kan beslaan, afhangende van die voedselbeskikbaarheid en die densiteit van die populasie. Die territoriale gedrag word uitgeoefen deur markering van gebiede met urinering en met 'n klap van die agterpote op die grond. Die veldhaas is hoofsaaklik nagaktief, maar kan ook tydens die dag aktief wees, veral in die vroeë oggend of laat aand, wanneer die temperatuur laer is en die risiko van roofdierattake minder is. Die spesie is baie waaksaam en beweeg vaak in 'n patroon van stop-en-stap, wat 'n vorm van "kraakbeweging" is wat die diers in staat stel om die omgewing te monitor. Wanneer die veldhaas 'n bedreiging waarnem, spring dit in 'n reëlmatige, skerp beweging in 'n rechte lyn of in 'n boog, wat die roofdier verwar en moeiliker maak om te volg. Die veldhaas gebruik ook 'n strategie genaamd "stilte" waarin dit stil lê en geen beweging maak, selfs wanneer naby 'n roofdier is. Dit is 'n uitstekende vorm van natuurlike vermomming. Die veldhaas is nie 'n koloniale of sosiale diertjie nie; dit is geen vriendelikheid of vriendskap tussen individue nie. Geen vaste pare word gevorm nie, en die veldhaas het geen familiebande na die geboorte van die jong. Die geslag is slechts tydelik, en die mannetjie verdwyn na die paar. Die veldhaas is ook nie 'n diertjie wat 'n hok of hol bou nie; eerder gebruik dit bestaande holte, soos onder bome, in rotsrots, of in die grond, of dit maak 'n plat, plat plek in die gras wat 'n rustplek is. Die veldhaas is ook nie 'n vervoerdiertjie nie – dit beweeg nie in groepe of in 'n ry nie. Elke dier is selfstandig en maak sy eie besluite oor waar en wanneer om te beweeg. Die veldhaas is ook nie 'n migrerende spesie nie, hoewel dit in sommige gevalle 'n klein afstand kan verplaas indien die voedsel of die habitat verander. Die gedrag is dus geheel gebaseer op waaksaamheid, onafhanklikheid en effektiewe gebruik van ruimte.

Die veldhaas het 'n hoog reprodutiewe potensiaal en kan meer as een brood per jaar produseer, afhangende van die klimaat en voedselbeskikbaarheid. Die paringseisoen begin in die vroeë lente (Maart–April) en kan tot in die late herfs (September–Oktober) voortduur, met 'n piek in Mei en Junie. Die vroue is in staat om tot vier broods per jaar te hê, elk bestaande uit 3 tot 6 jong, met 'n gemiddelde van 4. Die swangerskap duur ongeveer 29 dae. Die jong word gebore in 'n vrugtbaarheidshol of 'n plat plek in die gras, wat die moeder self maak of gebruik uit bestaande holte. Die jong is gebore blind, naak en kwetsbaar, maar het al 'n volledige bedekking van haar en is reeds in staat om te beweeg binne 24 uur. Hulle word nie in 'n hok of nest gebou nie, maar is net beskerm deur die moeder, wat elke paar uur terugkom om hulle te voed. Die melk is ryk aan proteïne en vet, wat die jong se groei versnel. Die jong begin eet vaste voedsel binne 10 dae, maar bly tot 4 weke by die moeder. Na 6 weke is die jong volledig onafhanklik en begin hulle self jage. Die lewensduur van die veldhaas in die wild is gemiddeld 3 tot 5 jaar, hoewel sommige individue tot 8 jaar kan lewe, vooral in gebiede met min roofdierdrade en voldoende voedsel. Die jong begin seksueel volwassen wees tussen 6 en 8 maande, afhangende van die voeding en klimaat. Die veldhaas is geen monogame spesie nie; die mannetjie paart met verskillende vroue, en die vroue kan ook met verskillende mannetjies pare. Die reproduktiewe siklus is dus hoogs effektief en maak die spesie baie aanpasbaar. Die veldhaas het geen vaste pare nie, en die mannetjie het geen rol in die opvoeding van die jong nie. Die vroue is die enigste sorgsusters. Die lewensloop van die veldhaas is dus geëindig met vroegvolwassenheid, vinnige groei en hoë reprodutiewe, wat 'n belangrike faktor is in die oorlewende van die spesie in gevaarlike omgewings.

Die veldhaas is 'n herbivoor wat primêr op plantaardige materiaal berus, met 'n verskeidenheid van voedselbronne wat afhang van die seisoen en die beschikbare habitat. In die lente en somer is die voedselbasis hoofsaaklik groen gras, blare van struike en jong groente, sowel as bloeisels van veldblomme. Die veldhaas eet baie, met 'n gemiddelde van 1,5 tot 2 kg voedsel per dag, wat 'n groot hoeveelheid voedingsstoffe nodig maak. Om hierdie doel te bereik, gebruik die veldhaas 'n unieke voedingstrategie wat koprostroois genoem word: hy eet 'n groot hoeveelheid voedsel, maar verter dit nie volledig nie. In plaas daarvan, eet hy 'n sekere soort mestbolle (nagmest) wat later weer uitgeskei word en deur die spijsverteringsstelsel teruggegaan word. Hierdie proses, bekend as coprophagie, stel die veldhaas in staat om die proteïne en vitamine wat in die eerste vertering verlore gaan, weer te ontvang. Die voedsel wat die veldhaas eet, sluit in gras, wilde blomme, struikblare, jong takke, en soms ook landbougewasse soos winterry, maïs en tarwe. In die winter, wanneer die groen voedsel skaars is, verander die veldhaas sy dieet na droë gras, bast van bome, en strooisels. Die veldhaas is ook in staat om 'n groot verskeidenheid van voedsel te verwerk, wat sy aanpasbaarheid verhoog. Hy is nie 'n spesifiek voedselkieker nie, maar kan verskeie soorte voedsel gebruik, wat hom in staat stel om in verskillende habitats te oorleef. Die veldhaas eet vroegoggend of laat in die aand, wanneer die temperatuur laer is en die risiko van roofdierattake minder is. Die voeding is essentieel vir die groei, die immuniteit en die reproduktiewe sukses van die spesie. 'n Gebrek aan voedsel kan lei tot swak groei, verminderde vrugbaarheid en hoër sterftes. Die veldhaas is dus 'n belangrike spesie in die voedselketting, aangesien hy grootskaalse plantvertering doen en die grond opnuwe versterk deur die verspreiding van saad.

Die veldhaas speel 'n fundamentele rol in die ekosisteme waarin dit voorkom. As 'n prooidier is dit 'n sleutelbron van voedsel vir vele roofdierespesies, insluitend arend, uil, wolf, jakhals, vos, en soms ook katte. Deur hierdie rol hou die veldhaas die populasie van roofdierespesies in balans. Daarbenewens is die veldhaas 'n belangrike grondversteller: wanneer dit jage, verplas dit die grond, wat die aarde belug, die waterinfiltrasie verbeter en die groei van nuwe plantes bevorder. Die veldhaas maak ook 'n bydrae tot die verspreiding van saad, aangesien dit voedsel eet wat saad bevat, en hierdie saad word via die mest versprei. Hierdie proses is belangrik vir die biodiversiteit in open landskape. Die veldhaas is ook 'n natuurlike indikator van die gesondheid van die omgewing; 'n toenemende populasie kan dui op 'n stabiele of verbeterende ekosisteem, terwyl 'n afname kan dui op verlies van habitat, vervuilingsdrade of roofdierdruk. In landbougebiede kan die veldhaas as 'n probleem word beskou, aangesien dit gewasse kan beskadig, veral in die vroeë lente wanneer jong plantes groei. In sommige lande word dit daarom beskou as 'n skadelike diertjie, maar in die meeste gevalle word dit as 'n natuurlike deel van die landskap aanvaar. Die veldhaas het ook 'n praktiese waarde in die jagergemeenskap, aangesien dit 'n gewilde jagdoel is in veel lande. In die ekotourisme sektor word die veldhaas ook gesien as 'n interessante spesie wat bezoekers aantrek. Daar is geen medisinale of industriële gebruik van die veldhaas nie, maar die spesie is belangrik vir die onderwijs, navorsing en bewaring van natuur. Die veldhaas is dus 'n multifunktionele spesie wat 'n belangrike rol speel in die natuur, die landbou, die jagersgemeenskap en die menslike verhouding tot die natuur.

Die veldhaas is tans nie bedreig nie en word deur die Internasionale Unie vir Bewaring van die Natuur (IUCN) as 'n spesie van lae risiko (Least Concern) beskou. Die populasie is stabiel in die meeste van sy verspreidingsgebiede, en die spesie is algemeen in verskeie lande. Denk aan die toename in landbougronde en die herstel van bosrande, wat die veldhaas gunstig is. Denk egter aan die bedreigings wat bestaan, soos die verlies van natuurlike habitat as gevolg van verstedeliking, intensiewe landbou, en infrastruktuurontwikkeling. Die veldhaas is ook gevoelig vir die verlies van dekking, wat die risiko van roofdierattake verhoog. Ander bedreigings sluit in die gebruik van pesticiede, wat die voedselbronne verminderaan, en die verandering in klimaat wat die groei van grondplantegroei kan beïnvloed. In sommige gebiede is die veldhaas ook 'n slagoffer van motorongelukke, veral in gebiede met hoë verkeersvloei. In Suid-Afrika en ander lande waar die spesie geïntroduceer is, is daar 'n risiko van invasie van ander spesies of die verspreiding van siektes. Om hierdie bedreigings te beheer, word verskeie maatreëls toegepas, soos die instelling van natuurreservate, die beperking van landboupraktyke in kritieke gebiede, en die bevordering van groen bruggies vir diere. In landbougronde word 'n balans tussen landbou en natuurbehoud bevorder, soos deur die aanmoediging van groen rande en bomenstrook. Die veldhaas is ook onder bewaking in verskeie monitoringprogramme, wat die populasie en verspreiding volg. Die belangrikste bewaringmaatreël is dus die behoud van natuurlike habitat en die vermindering van menslike druk op die omgewing.

Die veldhaas het 'n komplekse verhouding met die mens. In landbougebiede kan die spesie as 'n probleem word beskou, aangesien dit jong gewasse kan beskadig, veral in die vroeë lente wanneer die grond vroeg beplant word. In sommige lande word daar dan maatreëls getref, soos die instelling van nette of die beperking van die veldhaaspopulasie. Die veldhaas is egter nie gevaarlik vir die mens nie; dit is 'n vredelievende diertjie wat nooit aanval nie. Die enigste risiko is 'n botsing met voertuie, veral in die vroeë oggend of laat aand, wanneer die veldhaas aktief is. In gebiede met hoë veldhaasdensiteit is daar 'n verhoogde risiko van motorongelukke, wat lei tot skade aan voertuie en soms letsels aan passasiers. Die veldhaas is ook nie 'n dragtige siektevirus nie, en daar is geen bewyse dat dit menslike siektes kan oordra nie. In die jagergemeenskap word die veldhaas as 'n gewilde jagdoel beskou, veral in lande soos Frankryk, Duitsland en die Verenigde Koninkryk, waar daar geregelde jagseisoene is. Die jag word georganiseer en gereël deur die regering, en die veldhaas is onder 'n vergunningstelsel. Die veldhaas is ook belangrik in die ekotourisme, waar besoekers dit kan sien in natuurreservate en wildpark. In Suid-Afrika, waar die spesie geïntroduceer is, is dit onder toezicht en word die populasiemanagement gevoer. Die veldhaas is dus 'n spesie wat in harmonie met die mens kan lewe, met 'n minimum van konflik, as die gebiede goed beheer word.

Die veldhaas het 'n lang en ryk historiese en kulturele betekenis in verskeie sameweringe. In Antieke Griekeland en Rome was die haas 'n simbool van vrugbaarheid, lewe en nuwe begin, en word dit geassosieer met die godin Venus (Aphrodite). In die middeleeue was die veldhaas 'n simbool van wysheid en waaksaamheid, en word dit dikwels in katedrale en kloosters afgebeeld. In Europees folkeliedery is die veldhaas dikwels 'n slim en listige figuur wat die roofdier bedrieg, soos in die storie van "Die veldhaas en die beer" of "Die veldhaas en die olifant". In Suid-Afrika word die veldhaas nie deur die plaaslike bevolking as 'n tradisionele spesie beskou nie, maar is dit in die moderne tyd as 'n deel van die natuurreservate en dieretuine geïntegreer. In die Britse kultuur is die veldhaas 'n prominente figuur in die kerstyd, waar dit geassosieer word met die "Kersthaas" wat eiers versprei. Die veldhaas is ook 'n simbool van vrede en rust in sommige kunstwerke en embleme. In die moderne tyd word die veldhaas dikwels in kinderverhale, cartoons en films geïntegreer, soos in "Peter Rabbit" van Beatrix Potter, wat die veldhaas as 'n slim en avontuurlike karakter laat optree. Die veldhaas is dus 'n spesie met 'n diepgewortelde kulturele betekenis, wat oor die hele wêreld herkenbaar is.

Die veldhaas word in verskeie lande as 'n jagdoel beskou en onderworpe aan regulering. In lande soos Frankryk, Duitsland, die Verenigde Koninkryk en Oostenryk is daar gereëlde jagseisoene, waar die veldhaas alleen in bepaalde periodes en onder bepaalde voorwaardes gejaag mag word. Die jag is onder toezicht van die regering en georganiseer deur jagverenigings. Jagers moet 'n vergunning hê, en die aantal gejaagde diere word beperk om die populasie te beskerm. In Suid-Afrika, waar die veldhaas geïntroduceer is, is die jag onder toezicht van die Department of Forestry, Fisheries and the Environment (DFFE), en word dit net toegelaat in bepaalde reservate. Die veldhaas is nie beskerm onder die Wet op Biodiversiteit nie, maar word wel beskou as 'n geïntroduceerde spesie wat onder beheer moet wees. Die jag is dus nie toegelaat in natuurreservate nie, maar kan in privaat landbou- of jagarea geplaas word. Die wetenskaplike navorsing toon dat die jag nie die populasie bedreig nie, as dit geprospeer word. Die belangrikste beginsel is dus die balans tussen menslike aktiwiteit en natuurbehoud.

Die veldhaas het 'n aantal ongewone en opvallende eienskappe. Eersens kan dit 'n sprong van tot 3 meter maak, wat die langste sprong van enige haassoort is. Tweedens is die veldhaas die enigste haas wat 'n volledige verandering in pelkleur kan ondergaan – van bruin in die somer na silwergrys in die winter. Derdens is die veldhaas in staat om 1000 keer per dag te knip, wat 'n vorm van kommunikasie is. Vierdens is die veldhaas nie 'n vervoerdiertjie nie, maar kan 'n klokswaartjie maak deur 'n stomp van die agterpoot op die grond te klap. Vyfdens is die veldhaas die enigste haas wat 'n hok of hol nie bou nie, maar gebruik bestaande holte of maak 'n plat plek in die gras. Sesdens is die veldhaas in staat om 'n ongekende hoeveelheid voedsel te eet en te verter deur coprophagie. Sjetteens is die veldhaas die enigste haas wat 'n lewensduur van tot 8 jaar kan bereik. Agtens is die veldhaas die enigste haas wat in die winter 'n wisselende pel kan hê. Negeens is die veldhaas die enigste haas wat 'n bredere sienhoek het as enige ander dier. Tiens is die veldhaas die enigste haas wat 'n kruisingsgedrag kan toon waarin dit in 'n boog spring om 'n roofdier te mislei.